همزمان با ادامه موج بازداشت‌های گسترده پس از اعتراضات، ۹ جوان در مشهد به اتهام قتل یک مقام امنیتی بازداشت شدند؛ نگرانی‌ها درباره اعترافات اجباری و سناریوسازی قضایی افزایش یافته است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۵ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – خبرگزاری تسنیم از بازداشت ۹ جوان در مشهد به اتهام نقش داشتن در قتل فرج‌الله شوشتری، از نیروهای امنیتی حکومت بود، خبر داده است. این بازداشت‌ها در حالی صورت گرفته که در سال‌های اخیر پرونده‌های مشابه متعددی با اتکا به اعترافات اجباری و روندهای قضایی غیرشفاف علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات تشکیل شده و نگرانی‌ها درباره تکرار این الگو بار دیگر افزایش یافته است.
بازداشت ۹جوان در مشهد؛ پرونده‌ای امنیتی در سایه ابهام
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری تسنیم، ۹ جوان در مشهد به اتهام دست داشتن در قتل فرج‌الله شوشتری بازداشت شده‌اند. مقام‌های قضایی مدعی شده‌اند این افراد با سلاح سرد موجب مرگ وی شده‌اند و پرونده آنان برای رسیدگی به بازپرس ویژه ارجاع شده است.
همزمان رسانه‌های نزدیک به نهادهای امنیتی مدعی شده‌اند که این افراد در تخریب و آتش‌زدن مراکز حکومتی نیز نقش داشته‌اند؛ ادعاهایی که بدون ارائه اسناد و جزئیات روشن مطرح شده و پرسش‌هایی جدی درباره مبنای این اتهامات ایجاد کرده است.
بازداشت‌های گسترده و کور؛ الگویی تکرارشونده پس از اعتراضات
پرونده اخیر در شرایطی شکل گرفته که طی ماه‌های گذشته، موجی از بازداشت‌های گسترده در شهرهای مختلف ایران گزارش شده است. در بسیاری از این موارد، بازداشت‌ها به‌صورت جمعی، گسترده و بدون ارائه توضیح شفاف درباره دلایل بازداشت صورت گرفته است.
ناظران حقوقی معتقدند در بسیاری از پرونده‌های مرتبط با اعتراضات، نیروهای امنیتی به‌جای شناسایی دقیق متهمان، به بازداشت‌های گسترده و کور متوسل می‌شوند و سپس در مراحل بازجویی تلاش می‌شود از میان بازداشت‌شدگان سناریوی مدنظر دستگاه‌های امنیتی استخراج شود.
نگرانی از پرونده‌سازی بر پایه شکنجه و اعترافات اجباری
با توجه به سوابق پرونده‌های مشابه، نگرانی‌ها درباره سرنوشت این ۹ جوان افزایش یافته است. در سال‌های اخیر، گزارش‌های متعددی از اخذ اعترافات تحت شکنجه در پرونده‌های امنیتی منتشر شده است؛ اعترافاتی که بعدها مبنای اصلی صدور احکام سنگین قرار گرفته‌اند.
فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که در پرونده‌های حساس امنیتی، اعترافات اجباری اغلب جایگزین ادله مستقل و مستند می‌شود و متهمان در شرایطی قرار می‌گیرند که امکان دفاع آزادانه و مؤثر از آنان سلب می‌شود.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- الله‌کرم عزیزی و نقش او در موج اعدام‌ها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
- افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت می‌برد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۵
- زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
- حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
- صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
- محسنی اژه‌ای زیر ذره‌بین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
- اعدام مخفیانه حامد ولیدی و نیما شاهی؛ تشدید احکام شتابزده در سایه فضای جنگی
- اعدام امیرعلی میرجعفری از بازداشت شدگان اعتراضات سراسری دیماه
- اعدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات
فرج‌الله شوشتری که بود؟
فرج‌الله شوشتری از چهره‌های شناخته‌شده امنیتی حکومتی بود که سابقه فعالیت در ساختارهای امنیتی و سیاسی حکومت را در کارنامه داشت. وی در زمان کشته شدن در دیماه ۱۴۰۴ در منطقه احمدآباد مشهد حضور داشت و رسانه‌های حکومتی اعلام کردند که در جریان اعتراضات مردمی کشته شده است.
او پیش‌تر در سمت‌هایی چون سرپرستی معاونت سیاسی ـ امنیتی استانداری سمنان و فعالیت در نهادهای اقتصادی وابسته به حکومت حضور داشته است.
فضای امنیتی و احتمال تشدید برخوردهای قضایی
بازداشت این ۹ جوان در حالی صورت گرفته که فضای امنیتی در پرونده‌های مرتبط با اعتراضات همچنان سنگین است. تجربه پرونده‌های مشابه نشان داده که در چنین مواردی، روند رسیدگی قضایی اغلب با شتاب بالا و تحت فشار نهادهای امنیتی دنبال می‌شود.
ناظران هشدار می‌دهند که در این شرایط، احتمال تشکیل پرونده‌های سنگین و صدور احکام شدید علیه بازداشت‌شدگان وجود دارد؛ به‌ویژه زمانی که پرونده به قتل نیروهای حکومتی مرتبط باشد.
دادگاه‌های امنیتی و الگوی رسیدگی در پرونده‌های مشابه
در بسیاری از پرونده‌های مرتبط با اعتراضات، روند رسیدگی قضایی با محدودیت‌های گسترده برای متهمان همراه بوده است؛ از جمله محرومیت از وکیل انتخابی، عدم دسترسی به پرونده و برگزاری دادگاه‌های کوتاه‌مدت.
همین سوابق باعث شده است که نگرانی‌ها درباره نحوه رسیدگی به پرونده این ۹ بازداشت‌شده نیز افزایش یابد و بسیاری نسبت به امکان صدور احکام سنگین بر پایه اعترافات تحت فشار هشدار دهند.
بازداشت به‌عنوان ابزار ارعاب اجتماعی
برخی تحلیلگران معتقدند بازداشت‌های گسترده و رسانه‌ای‌کردن آن‌ها، تنها با هدف رسیدگی قضایی انجام نمی‌شود، بلکه بخشی از راهبرد امنیتی برای ایجاد فضای ارعاب در جامعه است.
در این چارچوب، اعلام بازداشت‌های جمعی و نسبت دادن اتهامات سنگین به بازداشت‌شدگان، می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای بازدارندگی و افزایش هزینه مشارکت در اعتراضات تلقی شود.
درخواست برای شفافیت و نظارت مستقل
با توجه به حساسیت پرونده و سابقه برخوردهای امنیتی در پرونده‌های مشابه، درخواست‌ها برای شفاف‌سازی درباره روند بازداشت، دسترسی متهمان به وکیل مستقل و نظارت نهادهای بی‌طرف بر روند رسیدگی افزایش یافته است.
ناظران حقوقی تأکید دارند که بدون نظارت مستقل و شفافیت کامل، احتمال نقض گسترده حقوق متهمان در چنین پرونده‌هایی بالا خواهد بود.
نگرانی از نقض حقوق متهمان در پرونده بازداشت ۹جوان مشهد
بازداشت جمعی و تشکیل پرونده‌های امنیتی بدون شفافیت، خطر نقض گسترده حقوق بنیادین متهمان را افزایش می‌دهد.
مواد نقض‌شده:
نقض منع شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
هرگونه اخذ اعتراف تحت فشار یا شکنجه، مصداق رفتار غیرانسانی و ناقض حقوق بنیادین است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
رسیدگی غیرشفاف و محدودیت در دسترسی به وکیل مستقل، عدالت قضایی را مخدوش می‌کند.
نقض اصل برائت – ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
انتساب اتهامات سنگین پیش از اثبات در دادگاه صالح، ناقض اصل برائت است.
نقض آزادی و امنیت شخصی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت‌های گسترده و کور بدون شفافیت حقوقی، حق امنیت فردی را نقض می‌کند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post