گزارش تازه عفو بین‌الملل می‌گوید دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال ۲۰۲۵ با ثبت دست‌کم ۲۱۵۹ اعدام، بیشترین سهم را در افزایش جهانی اجرای احکام مرگ داشته است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – سازمان عفو بین‌الملل در گزارش سالانه تازه خود اعلام کرد دیکتاتوری حاکم بر ایران با دست‌کم ۲۱۵۹ مورد اعدام در سال ۲۰۲۵، بالاترین آمار ثبت‌شده اعدام در جهان را به خود اختصاص داده است. این سازمان هشدار داده که بخش عمده افزایش جهانی اجرای احکام اعدام به عملکرد حکومت ایران مربوط می‌شود؛ روندی که نهادهای حقوق بشری آن را بخشی از سیاست سرکوب و ایجاد رعب در جامعه توصیف می‌کنند.
گزارش عفو بین‌الملل درباره آمار اعدام‌ها چه می‌گوید؟
گزارش سالانه عفو بین‌الملل که روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه منتشر شد، نشان می‌دهد در مجموع ۲۷۰۷ نفر در ۱۷ کشور جهان طی سال ۲۰۲۵ اعدام شده‌اند. به گفته این سازمان، این رقم بالاترین میزان ثبت‌شده اعدام در جهان از سال ۱۹۸۱ تاکنون به شمار می‌رود.
بر اساس این گزارش، دیکتاتوری حاکم بر ایران با دست‌کم ۲۱۵۹ اعدام، فاصله‌ای چشمگیر با دیگر کشورها دارد و بیشترین سهم را در افزایش جهانی اجرای احکام مرگ به خود اختصاص داده است.
پس از ایران، عربستان سعودی با دست‌کم ۳۵۶ اعدام و یمن با ۵۱ مورد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. عفو بین‌الملل همچنین از افزایش آمار اعدام در کشورهایی مانند آمریکا، مصر، کویت و سنگاپور خبر داده است.
این سازمان تاکید کرده که بخش قابل توجهی از اعدام‌ها در ایران پس از روندهای قضایی انجام شده که با استانداردهای بین‌المللی دادرسی عادلانه فاصله داشته‌اند.
چرا دیکتاتوری حاکم بر ایران در مرکز نگرانی‌های حقوق بشری قرار گرفته است؟
عفو بین‌الملل در بخش مربوط به ایران هشدار داده که مجازات اعدام در سال‌های اخیر به ابزاری برای سرکوب سیاسی و کنترل جامعه تبدیل شده است.
به گفته این سازمان، حکومت ایران از اعدام نه فقط به‌عنوان یک مجازات قضایی، بلکه به‌عنوان ابزاری برای ایجاد ترس، خاموش کردن اعتراضات و اعمال فشار بر مخالفان استفاده می‌کند.
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، در توضیح روند اخیر گفته است افزایش جهانی اعدام‌ها نتیجه عملکرد «گروه کوچکی از دولت‌ها» است که از مجازات مرگ برای ارعاب و سرکوب استفاده می‌کنند. وی دیکتاتوری حاکم بر ایران را «عامل اصلی» جهش اخیر در آمار اعدام‌ها معرفی کرده است.
همزمان، یولیا دوخرو، دبیرکل عفو بین‌الملل آلمان، گفته است وضعیت ایران نمونه‌ای روشن از استفاده سیستماتیک حکومت‌ها از مجازات اعدام برای خاموش کردن صداهای منتقد و ایجاد فضای هراس در جامعه است.
رسانه‌های اروپایی درباره موج اعدام‌ها چه نوشته‌اند؟
روزنامه اتریشی «اشتاندارد» نیز در تحلیلی درباره گزارش عفو بین‌الملل نوشته است که از زمان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، روند اعدام‌ها در ایران سرعت بیشتری گرفته است.
این روزنامه همچنین به گزارش‌هایی درباره اعدام‌های مخفیانه و اعلام‌نشده در برخی زندان‌های ایران اشاره کرده و حکومت ایران را «مهم‌ترین عامل افزایش آمار اعدام در جهان» توصیف کرده است.
شبکه اول تلویزیون آلمان نیز در گزارشی درباره فضای اجتماعی ایران، از افزایش احساس ناامنی و ترس در میان شهروندان خبر داده است. این گزارش به نقل از یک زن ۴۰ ساله ساکن تهران، وضعیت کنونی جامعه را «سایه مرگ بر زندگی روزمره» توصیف کرده است.
به گفته او، بحران اقتصادی، فضای جنگی، نااطمینانی سیاسی و افزایش اعدام‌ها فشار روانی گسترده‌ای بر جامعه ایجاد کرده و بسیاری از مردم احساس می‌کنند حکومت از مجازات مرگ برای کنترل فضای اجتماعی استفاده می‌کند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
اعدام؛ از ابزار قضایی تا ابزار حکمرانی
فعالان حقوق بشر معتقدند روند اعدام‌ها در ایران دیگر صرفاً بخشی از نظام قضایی نیست، بلکه به یکی از ابزارهای حکمرانی و کنترل جامعه تبدیل شده است.
در ماه‌های اخیر دستگاه قضایی تقریباً به‌صورت روزانه خبر اجرای احکام جدید اعدام را منتشر کرده و در برخی پرونده‌ها اتهام‌هایی مانند «جاسوسی» یا «اقدام علیه امنیت ملی» مبنای صدور احکام مرگ قرار گرفته است.
سازمان‌های حقوق بشری می‌گویند بسیاری از این پرونده‌ها با ابهام‌های جدی درباره روند بازداشت، دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری و نحوه رسیدگی قضایی همراه بوده‌اند.
همزمان، گزارش‌ها حاکی از آن است که پس از آغاز جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران، فضای امنیتی در داخل کشور تشدید شده و دست‌کم ۲۸ نفر در همین دوره اعدام شده‌اند.
فعالان حقوق بشر هشدار داده‌اند که ادامه فضای امنیتی و افزایش سرکوب می‌تواند به رشد بیشتر آمار اعدام‌ها منجر شود؛ به‌ویژه در شرایطی که حکومت با بحران‌های داخلی و نارضایتی گسترده اجتماعی روبه‌رو است.
نگرانی‌ها از ادامه روند اعدام‌ها
نهادهای حقوق بشری بارها از جامعه جهانی خواسته‌اند واکنش قاطع‌تری نسبت به موج اعدام‌ها در ایران نشان دهد. به باور این نهادها، سکوت یا واکنش محدود دولت‌های غربی می‌تواند زمینه ادامه و تشدید این روند را فراهم کند.
عفو بین‌الملل در گزارش خود تاکید کرده که توقف اعدام‌ها و پاسخگو کردن مسئولان نقض حقوق بشر، نیازمند فشار بین‌المللی مستمر و پیگیری مستقل نهادهای حقوق بشری است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post