زندان بروجن؛ روایت یک زندانی از جاسوسی سازمان‌یافته، شنود تماس‌ها و فشار بر زندانیان سیاسی

روایت یک زندانی سابق از زندان بروجن، از نگهداری بازداشت‌شدگان در سالن ملاقات، استفاده از برخی زندانیان برای خبرچینی، شنود تماس‌های تلفنی و اعمال فشار بر زندانیان سیاسی حکایت دارد

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵ – روایت یک زندانی سابق از زندان بروجن، تصویری نگران‌کننده از وضعیت این زندان و نحوه برخورد با زندانیان، به‌ویژه زندانیان سیاسی، ارائه می‌دهد. بر اساس این روایت، مسئولان زندان با استفاده از برخی زندانیان محکوم به جرائم مالی برای جمع‌آوری اطلاعات، کنترل تماس‌های تلفنی، اعمال محدودیت بر ارتباطات و ایجاد فشارهای امنیتی، فضای زندان را تحت نظارت مستمر قرار داده‌اند. این زندانی همچنین از نگهداری بازداشت‌شدگان در سالن ملاقات، انتقال محرمانه برخی زندانیان با آمبولانس و نحوه کنترل زندان سخن گفته است.

چرا بازداشت‌شدگان در زندان بروجن در سالن ملاقات نگهداری می‌شدند؟

این زندانی می‌گوید در دی‌ماه و به دلیل کمبود فضای نگهداری، تعدادی از بازداشت‌شدگان در سالن ملاقات زندان اسکان داده شدند. به گفته وی، این محل برای نگهداری زندانیان طراحی نشده بود و از امکانات لازم برخوردار نبود؛ موضوعی که به گفته او نشان‌دهنده کمبود ظرفیت در زندان بروجن بود.

استفاده از زندانیان برای جاسوسی در زندان بروجن چیست؟

بر اساس این روایت، رئیس زندان بروجن که از او با نام  اسماعیل جیلان بروجنی یاد شده، از تعدادی زندانی محکوم به جرائم مالی و کلاهبرداری که برخی از آنان به‌عنوان وکیل بند فعالیت می‌کردند، برای جمع‌آوری اطلاعات درباره زندانیان سیاسی استفاده می‌کرد.

این زندانی گزارش کرده است که این افراد با انتقال گزارش‌هایی درباره گفت‌وگوها و رفتار زندانیان سیاسی، زمینه افزایش فشار بر آنان را فراهم می‌کردند. به گفته وی، در برخی موارد نیز اطلاعات نادرست برای جلب رضایت مسئولان زندان ارائه می‌شد و همین امر موجب پیچیده‌تر شدن وضعیت زندانیان سیاسی می‌شد.

انگیزه خبرچین‌ها در زندان بروجن چه بود؟

این زندانی می‌گوید برخی از زندانیانی که با مسئولان زندان همکاری می‌کردند، امیدوار بودند در مقابل این همکاری از امتیازاتی مانند مرخصی یا تسهیلات دیگر برخوردار شوند.

وی همچنین می‌گوید که برخی از این افراد به مواد مخدر یا قرص وابستگی داشتند و در مقابل همکاری با مسئولان، دسترسی آسان‌تری به این مواد پیدا می‌کردند.

کنترل زندانیان از طریق مواد مخدر در زندان بروجن

به گفته این زندانی، مسئولان زندان با چشم‌پوشی نسبت به ورود مواد مخدر به داخل زندان، از این موضوع به‌عنوان ابزاری برای کنترل برخی زندانیان استفاده می‌کردند.

وی می‌گوید افرادی که در خبرچینی و جاسوسی از زندانیان سیاسی همکاری می‌کردند، در مقابل از برخی امتیازات برخوردار می‌شدند.

انتقال زندانیان از زندان بروجن به دادگاه چگونه انجام می‌شد؟

این زندانی همچنین گزارش کرده که در برخی پرونده‌های حساس، زندانیان به جای خودروهای معمول انتقال زندانی، با آمبولانس به دادگاه منتقل می‌شدند تا توجه افکار عمومی به جابه‌جایی آنان جلب نشود.

تماس‌های زندانیان در زندان بروجن چگونه کنترل می‌شد؟

بر اساس این روایت، تماس‌های تلفنی زندانیان با خانواده‌هایشان توسط مأموران زندان کنترل و شنود می‌شد و محتوای برخی مکالمات در اختیار مسئولان قرار می‌گرفت.

وی همچنین گفته است که گزارش‌هایی درباره رفتارهای شخصی زندانیان، حتی موضوعاتی مانند نماز خواندن یا نخواندن آنان، از سوی افراد همکار با مسئولان زندان به رئیس زندان منتقل و سپس در اختیار بازپرس‌ها و قضات قرار می‌گرفت.

فضای امنیتی در زندان بروجن چه تأثیری بر زندانیان داشت؟

این زندانی معتقد است مجموعه این اقدامات موجب ایجاد فضایی مبتنی بر بی‌اعتمادی، فشار روانی و کنترل مستمر بر زندانیان، به‌ویژه زندانیان سیاسی، شده بود. به گفته وی، حضور زندانیان خبرچین در بندها باعث می‌شد بسیاری از زندانیان از بیان آزادانه دیدگاه‌ها و مشکلات خود خودداری کنند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اعدام محمد امینی دهاقانی از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴؛ اجرای حکم پس از محاکمه مخفیانه
• اعدام زندانی سیاسی عارف خوشکار؛ اجرای حکم یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در زندان قزلحصار
• سومین روز اعتصاب غذا و تحصن ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در قزلحصار؛ ادامه اعتراض به اجرای احکام اعدام + فیلم
• وضعیت زندان عادل‌آباد؛ گزارش تازه از تشدید فشار بر زندانیان سیاسی، کمبود غذا و نقض اصل تفکیک جرائم

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری و امنیتی مورد استناد در دیکتاتوری حاکم، به‌ویژه در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، از سوی نهادها و سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه، حق آزادی، منع شکنجه، حق برخورداری از محاکمه منصفانه و سایر حقوق بنیادین شهروندان، بارها مورد انتقاد و محکومیت قرار گرفته‌اند. با این حال، حتی بر مبنای همین قوانین داخلی نیز ضابطان امنیتی، مقامات قضایی و مسئولان زندان‌ها مکلف به رعایت تشریفات قانونی، حفظ کرامت انسانی متهم و زندانی، منع هرگونه شکنجه و رفتار تحقیرآمیز، احترام به حقوق دفاعی، حق دسترسی به وکیل منتخب، حق برخورداری از خدمات درمانی و رعایت اصول دادرسی عادلانه هستند. بر همین اساس، پرونده حاضر از منظر قوانین داخلی نیز قابل بررسی است.

ابهامات حقوقی

با توجه به گزارش‌های این زندانی، استفاده از زندانیان برای جمع‌آوری اطلاعات، شنود تماس‌ها، نگهداری بازداشت‌شدگان در محل نامناسب، و اعمال فشار بر زندانیان سیاسی نیازمند بررسی مستقل و شفاف است.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۲۲ قانون اساسی (مصونیت حیثیت و حقوق افراد)

اصل ۳۲ و ۳۹ قانون اساسی

آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها درباره حفظ کرامت زندانیان

مقررات مربوط به حفظ محرمانگی ارتباطات و حقوق زندانیان

موارد نقض قانون

 موارد زیر می‌تواند از مصادیق احتمالی نقض قوانین داخلی باشد:

استفاده از زندانیان برای اعمال فشار بر سایر زندانیان؛

مداخله غیرقانونی در حریم خصوصی از طریق شنود تماس‌ها؛

نگهداری بازداشت‌شدگان در محل‌های فاقد استاندارد؛

تبعیض در برخورد با زندانیان و استفاده از امتیازات غیررسمی برای کنترل آنان.

نقض حقوق بشر در زندان بروجن

شرایط توصیف‌شده در این روایت، در صورت صحت، نگرانی‌هایی درباره نقض حریم خصوصی، اعمال فشار بر زندانیان سیاسی، استفاده از زندانیان برای خبرچینی و نگهداری افراد در شرایط نامناسب ایجاد می‌کند. نهادهای حقوق بشری بر ضرورت انجام تحقیقات مستقل، شفاف و بی‌طرفانه درباره این گزارش و تضمین حقوق و کرامت تمامی زندانیان تأکید دارند.

مواد حقوق بشری مرتبط

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.

ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت مداخله خودسرانه در حریم خصوصی، خانواده و مکاتبات اشخاص.

ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: الزام به رفتار انسانی و محترمانه با تمامی افراد محروم از آزادی.

ماده ۱۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: ممنوعیت مداخله خودسرانه یا غیرقانونی در حریم خصوصی و ارتباطات.

قواعد نلسون ماندلا: حفظ کرامت، امنیت، سلامت جسمی و روانی افراد محروم از آزادی و ممنوعیت هرگونه ارعاب یا سوءاستفاده از زندانیان.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک