خانواده حمید حسین‌نژاد حیدرانلو همچنان در جستجوی محل دفن فرزندشان هستند؛ تحویل ندادن پیکر زندانیان اعدام‌شده به‌عنوان ابزاری برای فشار و شکنجه روانی ادامه دارد
کانون حقوق بشر ایران، یک شنبه ۳۰ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ – با گذشت یک سال از اعدام حمید حسین‌نژاد حیدرانلو، خانواده او همچنان از محل دفن پیکر وی بی‌اطلاع هستند. این در حالی است که گزارش‌ها نشان می‌دهد تحویل ندادن پیکر زندانیان سیاسی اعدام‌شده، به‌عنوان یک رویه مستمر، به ابزاری برای اعمال فشار روانی بر خانواده‌ها تبدیل شده است.
حمید حسین‌نژاد که بود و چگونه اعدام شد؟
حمید حسین‌نژاد حیدرانلو، متولد ۳۰ شهریور ۱۳۶۴، اهل روستای سگریک از توابع چالدران، متأهل و پدر سه فرزند بود. او در شرایطی که از دادرسی عادلانه برخوردار نبود، بر اساس پرونده‌سازی نهادهای امنیتی به اعدام محکوم شد.
حکم اعدام این زندانی سیاسی در روز شنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۴ در مکانی نامعلوم در ارومیه اجرا شد. این حکم بدون اطلاع‌رسانی شفاف و در سکوت خبری اجرا شد و خانواده او از جزئیات اجرای آن بی‌اطلاع ماندند.
بی‌خبری از محل دفن؛ یک سال انتظار برای پاسخ
اکنون با گذشت یک سال از اجرای حکم، مقامات همچنان از ارائه هرگونه اطلاعات درباره محل دفن پیکر حمید حسین‌نژاد حیدرانلو خودداری می‌کنند. این وضعیت، خانواده او را در شرایطی از بلاتکلیفی و سردرگمی قرار داده است.
خانواده این زندانی اعدام‌شده ماه‌هاست به‌دنبال یافتن نشانی از محل دفن او هستند، اما هیچ پاسخ روشنی دریافت نکرده‌اند. این بی‌خبری، به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های آنان تبدیل شده است.
آخرین دیدار و تناقض‌گویی مقامات چه بود؟
خانواده حمید حسین‌نژاد حیدرانلو در روز ۲۸ فروردین ۱۴۰۴ موفق به انجام آخرین ملاقات چند دقیقه‌ای با او شدند. پس از این دیدار، آنان با حضور مقابل زندان ارومیه خواستار بررسی مجدد پرونده و لغو حکم شدند.
در همان زمان، مقامات اظهاراتی متناقض مطرح کردند. رئیس زندان ارومیه اعلام کرد که اداره اطلاعات این زندانی را تحویل گرفته و اطلاعی از محل نگهداری او ندارد، در حالی که دادستان ارومیه مدعی شد حکم اعدام را امضا نکرده و قرار است پرونده دوباره بررسی شود. این تناقض‌ها بر ابهامات پرونده افزوده است.
آیا عدم تحویل پیکرها به یک رویه تبدیل شده است؟
گزارش‌ها نشان می‌دهد که از ابتدای سال جاری، دست‌کم چندین زندانی سیاسی از جمله وحید بنی‌عامریان، محمد تقوی، بابک علیپور، پویا قبادی، ابوالحسن منتظر و اکبر دانشورکار و ۴ تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری، شاهین واحد‌پرست و علی فهیم اعدام شده‌اند.
در این موارد نیز، پیکرها به خانواده‌ها تحویل داده نشده و هیچ اطلاعات شفافی درباره محل دفن آنان ارائه نشده است. این روند نگرانی‌ها درباره سرنوشت دیگر زندانیان را افزایش داده است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- الله‌کرم عزیزی و نقش او در موج اعدام‌ها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
- افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت می‌برد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۵
- زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
- روایت و شهادت زندانیان سیاسی بازمانده از «شنبه خونین قزلحصار»؛ به روز شده ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
- حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
- مرگ سیدحسین موسوی تبریزی؛ قاضی مرگ دهه ۶۰، مدعی اصلاحات دهه ۸۰ + فایل صوتی
- صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
- محسنی اژه‌ای زیر ذره‌بین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
سابقه تاریخی عدم تحویل پیکر زندانیان چیست؟
عدم تحویل پیکر زندانیان سیاسی اعدام‌شده، سابقه‌ای طولانی دارد و طی دهه‌های گذشته بارها تکرار شده است. در مواردی مانند مهدی حسنی و بهروز احسانی نیز پیکرها به خانواده‌ها تحویل داده نشده است.
همچنین در جریان کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، بسیاری از اعدام‌شدگان در گورهای جمعی یا مکان‌های نامعلوم دفن شدند و خانواده‌ها هرگز از محل دفن آنان مطلع نشدند. این سابقه نشان می‌دهد که این اقدام بخشی از یک سیاست تکرارشونده است.
پنهان‌سازی پیکرها چه تأثیری بر خانواده‌ها دارد؟
پنهان کردن محل دفن زندانیان اعدام‌شده، تنها به زمان اجرای حکم محدود نمی‌شود، بلکه به‌عنوان ابزاری برای فشار مستمر بر خانواده‌ها عمل می‌کند. این اقدام، خانواده‌ها را از حق سوگواری و برگزاری مراسم تدفین محروم می‌سازد.
پیامدهای روانی این وضعیت می‌تواند سال‌ها ادامه داشته باشد. گزارش‌ها نشان می‌دهد برخی خانواده‌ها در اثر فشارهای روحی ناشی از این بی‌خبری، آسیب‌های جدی دیده‌اند و حتی در مواردی جان خود را از دست داده‌اند. به همین دلیل، این اقدام به‌عنوان نوعی شکنجه روانی تلقی می‌شود.
فراخوان «پیکرها کجاست؟» چه هدفی دارد؟
در واکنش به ادامه این روند، فراخوانی با عنوان «#پیکرها کجاست؟» منتشر شده است. این کارزار با هدف شناسایی محل دفن زندانیان اعدام‌شده و ثبت شکایت خانواده‌ها شکل گرفته است.
این اقدام تلاش دارد توجه افکار عمومی را به وضعیت خانواده‌هایی جلب کند که از دانستن سرنوشت عزیزان خود محروم مانده‌اند و همچنان در انتظار پاسخ هستند.
نقض حقوق خانواده‌ها با عدم تحویل پیکر زندانیان اعدام‌شده
عدم تحویل پیکر حمید حسین‌نژاد و دیگر زندانیان اعدام‌شده، خانواده‌ها را در وضعیت بلاتکلیفی و رنج مداوم قرار داده و به‌عنوان شکلی از شکنجه روانی و نقض آشکار حقوق بشر شناخته می‌شود.
مواد نقض‌شده:
نقض منع شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
نگه‌داشتن خانواده‌ها در بی‌خبری از محل دفن عزیزانشان، نوعی شکنجه روانی مستمر و رفتار غیرانسانی محسوب می‌شود.
نقض کرامت انسانی – ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
محروم کردن خانواده‌ها از حق سوگواری و دفن شایسته، کرامت انسانی آنان را به‌طور جدی نقض می‌کند.
نقض حق زندگی خصوصی و خانوادگی – ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
ممانعت از دسترسی به اطلاعات درباره سرنوشت عزیزان، نقض حق زندگی خانوادگی و احترام به حریم خصوصی است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
صدور و اجرای حکم بدون شفافیت و پاسخگویی، اصول دادرسی عادلانه را نقض کرده و بر ابهامات پرونده می‌افزاید.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post