وضعیت بحرانی محمد بزکول در زندان فشافویه؛ سکوت مرگبار مسئولان و تشدید نقض حقوق بشر

زندان فشافویه که به‌عنوان یکی از بدنام‌ترین و پرتراکم‌ترین زندان‌های کشور شناخته می‌شود، همواره محل نگهداری زندانیان سیاسی و عقیدتی در شرایطی به‌شدت غیربهداشتی و غیراستاندارد بوده است

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۶ تیرماه ۱۴۰۴ – وضعیت جسمی وخیم محمد بزکول، زندانی سیاسی حدوداً ۳۰ ساله محبوس در زندان فشافویه، موجی از نگرانی‌ها درباره رفتار غیرانسانی مسئولان این زندان و ابعاد تازه‌ای از نقض سیستماتیک حقوق بشر در زندان‌های ایران را برانگیخته است.

سینا یوسفی، وکیل دادگستری، روز شنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۴ (۵ ژوئیه ۲۰۲۵) در گزارشی که به‌طور گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازتاب یافت، نسبت به خطر جانی قریب‌الوقوع برای این زندانی هشدار داده و مسئولان زندان فشافویه را به بی‌توجهی عامدانه و نقض آشکار حقوق انسانی متهم کرد.

به گفته یوسفی، محمد بزکول در روزهای اخیر با علائم شدید جسمی مواجه و در نهایت دچار سکته شده است. او تأکید کرده که «علی‌رغم وضعیت بحرانی موکلش، مسئولان زندان فشافویه با بهانه‌تراشی و برچسب زدن به بزکول به‌عنوان «تمارض»، از اعزام او به مراکز درمانی مناسب خودداری کرده‌اند». وی اضافه کرد که شب گذشته علائم محمد بزکول به‌شدت تشدید شده، اما همچنان هیچ اقدام درمانی مؤثری برای نجات جان این زندانی سیاسی انجام نگرفته و وضعیت او در آستانه فروپاشی کامل جسمی قرار دارد.

وضعیت اسفناک در زندان فشافویه

زندان فشافویه که به‌عنوان یکی از بدنام‌ترین و پرتراکم‌ترین زندان‌های کشور شناخته می‌شود، همواره محل نگهداری زندانیان سیاسی و عقیدتی در شرایطی به‌شدت غیربهداشتی و غیراستاندارد بوده است. زندانیان منتقل‌شده اوین به این زندان، از همان ابتدای ورود با رفتارهای تحقیرآمیز، خشونت کلامی و بدترین شرایط ممکن از نظر تغذیه، بهداشت، دسترسی به خدمات درمانی و امکانات اولیه روبه‌رو می‌شوند.

شواهد متعددی از شهادت زندانیان سابق و گزارش‌های وکلای مستقل نشان می‌دهد که زندانیان در زندان فشافویه از آب آشامیدنی سالم محروم‌اند، در فضاهای بسیار کوچک و پرجمعیت نگهداری می‌شوند و در معرض بیماری‌های واگیردار، آلودگی و سوءتغذیه قرار دارند. در کنار این وضعیت اسفناک، در موارد بحرانی مانند شرایط جسمی محمد بزکول، مسئولان زندان حتی از ارائه حداقل خدمات اورژانسی نیز امتناع می‌کنند و عملاً جان زندانیان را به خطر می‌اندازند.

نقض آشکار حقوق بشر در زندان فشافویه

رفتار مسئولان زندان فشافویه با محمد بزکول نمونه روشنی از نقض اصول حقوق بشری است که طبق تعهدات بین‌المللی ایران، شامل موارد زیر می‌شود:

اصل کرامت انسانی (ماده ۱۰ میثاق حقوق مدنی و سیاسی): رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز مسئولان زندان در عدم رسیدگی به وضعیت وخیم پزشکی زندانی، نقض آشکار احترام به کرامت ذاتی انسان است.
حق دسترسی به خدمات درمانی (اصول سازمان ملل برای حمایت از زندانیان): محروم کردن زندانی بیمار از درمان فوری و موثر، تهدیدی جدی برای جان او و مصداق شکنجه روانی محسوب می‌شود.
ممنوعیت رفتار بی‌رحمانه و غیرانسانی (ماده ۷ میثاق حقوق مدنی و سیاسی): اهمال عامدانه در درمان بیماری حاد زندانی به منظور تحت فشار قرار دادن او یا تنبیه وی، در زمره رفتارهای بی‌رحمانه است.
حق حیات (ماده ۶ میثاق حقوق مدنی و سیاسی): هرگونه اقدام یا قصور که جان زندانی را در معرض خطر جدی قرار دهد، نقض مستقیم حق حیات است که از حقوق بنیادین بشر به شمار می‌رود.

آنچه امروز در زندان فشافویه بر محمد بزکول و دیگر زندانیان سیاسی می‌گذرد، هشداری جدی درباره عمق بحران حقوق بشر در ایران است. بی‌توجهی عامدانه به وضعیت جسمی زندانیان، عدم ارائه درمان مناسب و بدرفتاری‌های مکرر با آن‌ها، نه‌فقط تهدیدی برای جان افراد، بلکه لکه ننگی بر چهره نظام قضایی و زندان‌های کشور است. جامعه جهانی و وجدان‌های بیدار باید هرچه سریع‌تر با حساسیت نسبت به فجایع انسانی در زندان فشافویه واکنش نشان دهند و برای پایان دادن به نقض سیستماتیک حقوق بشر در این زندان بدنام، مسئولان دیکتاتوری حاکم را تحت فشار قرار دهند.