نقش سپاه پاسداران محدود به سرکوب داخلی نیست؛ این نهاد در چندین دهه گذشته بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی در سیاستهای منطقهای و فرامنطقهای دیکتاتوری حاکم شناخته شده است
اتحادیه اروپا و تصمیم تاریخی علیه سپاه پاسداران
کانون حقوق بشر ایران، پنج شنبه ۹ بهمنماه ۱۴۰۴ – اتحادیه اروپا پس از نشست وزرای خارجه ۲۷ کشور عضو در صبح روز پنجشنبه ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶، با اجماع کامل، تصمیم گرفت نام سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه قرار دهد. این تصمیم بیسابقه، نتیجه ماهها بحث، فشارهای سیاسی و حقوقی و توجه بیشتر به نقض گسترده حقوق بشر در ایران است.
خانم کایا کالاس در یک پست ایکس اعلام کرد:
سرکوب نمیتواند بدون پاسخ بماند.
وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا همین حالا گام قاطعانهای برداشتند و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را به عنوان یک سازمان تروریستی تعیین کردند.
هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خودش را میکشد، در واقع در حال کار برای نابودی خودش است.
قرار دادن سپاه پاسداران در این فهرست، پیامدهای حقوقی، مالی و سیاسی گستردهای در سطح اتحادیه اروپا دارد. از جمله این پیامدها میتوان به امکان اعمال محدودیتهای شدیدتر، مسدودسازی داراییها و پیگرد قانونی نهادها و افراد مرتبط با سپاه پاسداران در کشورهای عضو اشاره کرد؛ بخشی از سیاست جدیدی که میتواند به افزایش فشار علیه ساختارهای امنیتی دیکتاتوری حاکم منجر شود.
شورای اتحادیه اروپا ۱۵فرد و ۶نهاد که در سرکوب اعتراضات سراسری شرکت داشتند، تحریم کرد
این تحریمها در پاسخ به نقض شدید حقوقبشر توسط نیروهای امنیتی تحت فرماندهی سپاه پاسداران اعمال شده است. افراد برخی از افراد تحریم شده عبارتند از:
اسکندر مؤمنی، وزیر کشور، مسئول سرکوب اعتراضات خیابانی و نقض گسترده حقوقبشر
محمد موحدی، دادستان کل که صدور احکام سنگین علیه معترضان و اقلیتها را برعهده دارد،
ایمان افشاری، قاضی صادرکننده احکام اعدام
روحالله مومننسب، رییس ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران
احمدعلی فیضاللهی (فرمانده تیپ نیروهای ویژه صابرین)
علی عبداللهی علیآبادی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء
مرتضی شیخی (فرمانده سپاه ازنا)
علیاصغر پوربهشت (فرمانده سپاه و بسیج کهگیلویه)
مجید فیض جعفری، رییس پلیس امنیت عمومی
مسعود مصدق، فرمانده یگانهای ویژه نیروهای انتظامی
حیدر الفتی، فرمانده سپاه پاسداران ایلام
علیرضا نوشاد، فرمانده انتظامی شهرستان مرودشت
از سوی اتحادیه اروپا تحریم شدند.
شش نهاد دستاندرکار سانسور و حملات سایبری علیه معترضان نیز در میان تحریم شدگان هستند.
سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴و نقش سپاه پاسداران
نقش سپاه پاسداران در سرکوب اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۴ در ایران از مهمترین محورهای بحث و بررسی در محافل بینالمللی بوده است. بر اساس ارزیابیهای نهادهای حقوق بشری و گزارشهای منابع مستقل، سپاه پاسداران در طراحی، هدایت و اجرای سرکوب اعتراضات سراسری نقشی محوری ایفا کرده است.
معترضان در ماههای دیماه ۱۴۰۴ و پس از آن، در اعتراض به مشکلات اقتصادی، اجتماعی و حکومتی به خیابانها آمدند. در واکنش، سپاه پاسداران و یگانهای تحت امر آن با استفاده از خشونت گسترده، شلیک مستقیم گاز اشکآور، گلوله ساچمهای و حتی مهمات جنگی، هزاران معترض را سرکوب کردند. بازداشتهای گسترده، شکنجه، حملات مستقیم به تجمعات مسالمتآمیز و قطع اینترنت سراسری، بخشی از ابزارهای سرکوبی بود که توسط سپاه پاسداران مدیریت و اجرا شد.
این سرکوب گیرا و بیرحمانه، نه تنها اعتراضات سراسری را خاموش نکرد، بلکه پیامدهای بینالمللی و حقوق بشری شدیدی در پی داشت و توجه جهان به آن بیش از پیش جلب شد. گزارشهای مستقل، چندین مورد «جنایت علیه بشریت» را در جریان سرکوب اعتراضات ثبت کردهاند، و بخش مهمی از این اقدامات به نقش مستقیم سپاه پاسداران نسبت داده شده است.
سپاه پاسداران؛ چهار دهه سرکوب داخلی
نقش سپاه پاسداران در سرکوب داخلی مردم ایران محدود به اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ نیست. این نهاد امنیتی-نظامی از زمان تأسیس در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی تاکنون، بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی حفظ قدرت در دیکتاتوری حاکم عمل کرده است. در چهار دهه گذشته، سپاه پاسداران بارها در سرکوب اعتراضات مردمی، تجمعات کارگری، اعتراضات دانشجویی و سایر اعتراضات اجتماعی وارد عمل شده و به طور گسترده از زور و خشونت استفاده کرده است.
از سرکوب اعتراضات در سالهای مختلف، تا برخورد با اعتراضات انتخاباتی و اجتماعی، سپاه پاسداران نقش مهمی در حفظ کنترل حاکمیت داشته است. این نهاد بهعنوان یک نیروی مسلح کلیدی، نهتنها در محیط داخلی بلکه در شکلگیری و تقویت دستگاه امنیتی-نظامی کشور نیز تأثیرگذار بوده است. اختصاص بودجههای کلان، حضور جدی در سیاستهای امنیتی و دخالت مستقیم در دستگاه قضایی و اجرایی کشور، از جمله ویژگیهایی است که باعث شده سپاه پاسداران به یکی از ستونهای اصلی ماشین سرکوب تبدیل شود.
سپاه پاسداران و صدور تروریسم به جهان
نقش سپـاه پاسـداران محدود به سرکوب داخلی نیست؛ این نهاد در چندین دهه گذشته بهعنوان یکی از بازیگران کلیدی در سیاستهای منطقهای و فرامنطقهای دیکتاتوری حاکم شناخته شده است. حضور سپـاه پاسـداران در کشورهایی مانند عراق، سوریه، لبنان و یمن، از جمله نمونههای برجسته درگیریهای منطقهای است. شاخه برونمرزی سپاه، بهویژه نیروی قدس، در حمایت از گروههای مسلح و شبهنظامی در خاورمیانه نقشآفرینی کرده و بهطور مداوم با ارائه آموزش، تسلیحات و پشتیبانی لجستیکی از گروههایی که در بسیاری از کشورها بهعنوان سازمانهای تروریستی شناخته میشوند، ارتباط داشته است.
- قتلعام در اعتراضات سراسری کرمانشاه؛ روایت شاهدان از کشتار و برداشتن اعضای بدن مجروحین
- اسامی۲۰۰ تن از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ تنها قطرهای از دریای قربانیان سرکوب خونین
- سرکوب مرگبار در خمین، گلپایگان و شازند اراک؛ سه کانون خونین اعتراضـات سراسری ۱۴۰۴ + فیلم
تروریسم در اقصا نقاط دنیا
علاوه بر آن، سپـاه پاسـداران بارها به دخالت در عملیاتهای امنیتی در کشورهایی دورتر از خاورمیانه نیز متهم شده است. در برخی موارد، منابع اطلاعاتی غربی حملاتی را به عناصر یا دفاتر مخالفان حکومت گزارش دادهاند که ارتباط آنها با سپـاه پاسـداران یا نیروهای وابسته به آن مدعی شدهاند. این نقش در صدور عملگرایی تروریسم و ترور مخالفان در سطح جهانی، بهویژه در امریکا، اروپا، و حتی مناطق آمریکای جنوبی مانند آرژانتین، یکی از محورهای اصلی نگرانی جهانی بوده است.
این سوابق، نقش سپـاه پاسـداران را فراتر از یک نهاد امنیتی ملی میبرد و آن را به یک بازیگر پیچیده در شبکهها و فعالیتهای نظامی و سیاسی منطقهای و جهانی تبدیل کرده است. تصمیم اتحادیه اروپا مبنی بر قرار دادن سپـاه پاسـداران در فهرست سازمانهای تروریستی، تا حد زیادی ناشی از همین نگرانیهای بینالمللی است.
پیامدهای حقوقی و سیاسی در سطح اروپا
اضافه شدن نام سپـاه پاسـداران به فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا، پیامدهای حقوقی مهمی به دنبال دارد. داراییهای مربوط به سپـاه پاسـداران در کشورهای عضو ممکن است مسدود یا مصادره شود. شهروندان یا شرکتهایی که به هر نحوی با این نهاد مرتبط باشند، تحت تحریمهای سختگیرانه قرار خواهند گرفت. همچنین این تصمیم میتواند منجر به محدودیت سفر اعضای سپـاه پاسـداران به کشورهای اتحادیه شود.
تحریمهای قبلی اتحادیه اروپا و ایالات متحده علیه سپاه پاسداران وجود داشت، اما قرار گرفتن رسمی در فهرست تروریستی، سطح جدید و بیسابقهای از فشار سیاسی و حقوقی را علیه آن بهوجود میآورد. این اقدام میتواند روابط دیپلماتیک میان دیکتاتوری حاکم بر ایران و اروپا را بهطور چشمگیری تحت تأثیر قرار دهد و آنها را مجبور به بازنگری در برخی رویکردهای امنیتی و سیاستهای منطقهای کند.
نقش سپاه پاسداران در جنایت علیه بشریت و سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
تحقیقات نهادهای مستقل نشان میدهد نقش سپاه پاسداران در سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ با شاخصههای آشکار جنایت علیه بشریت همراستا بوده است:
کشتار جمعی و شلیک مستقیم به معترضان مسالمتآمیز: استفاده بیمحابا از گلوله، گاز اشکآور و ساچمه بهسوی جمعیت غیرمسلح، نقض آشکار حق حیات و مصداق قتل جمعی است.
بازداشتهای گسترده و شکنجه: هزاران نفر در جریان اعتراضات بازداشت شدند و گزارشهای مستقل از شکنجه جسمی و روانی معترضان حکایت دارد.
قطع اینترنت و محرومیت از اطلاعرسانی: این اقدام با هدف جلوگیری از پوشش جهانی سرکوب انجام شد و نقض آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات است.
این اقدامات، همراه با نقش مستقیم سپاه پاسداران، نشاندهنده نقض گسترده معیارهای حقوق بشری است که اتحادیه اروپا و سایر نهادهای بینالمللی بهطور مکرر نسبت به آنها هشدار دادهاند.
ضربه تاریخی به ساختار سرکوب
تصمیم اتحادیه اروپا برای اعلام سپـاه پاسـداران بهعنوان سازمان تروریستی یک نقطه عطف در مواجهه جهانی با ساختارهای سرکوب و خشونت در ایران است. این نتیجه نه تنها واکنشی حقوقی به نقش سپـاه پاسـداران در سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، بلکه بازتابدهنده نگرانی جمعی جهانی نسبت به مشارکت این نهاد در نقض حقوق بشر در ایران و فراتر از آن است.
سپـاه پاسـداران طی چهار دهه گذشته بهعنوان اهرم اصلی سرکوب داخلی و صادرکننده عملگرایی تروریسم شناخته شده است؛ نقشی که اکنون در سطحی فراگیرتر زیر ذرهبین حقوق بشر و امنیت بینالملل قرار گرفته است. تصمیم اتحادیه اروپا میتواند افق جدیدی را در مسیر پاسخگویی، عدالت و توجه به حقوق بنیادین انسانها در برابر سرکوبگران بگشاید.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post