اقدام فوری سازمان عفو بین الملل: زندانیان سیاسی پس از حملات هوایی در معرض خطر جدی هستند + فایل صوتی

بخش نگران‌کننده‌تر گزارش عفو بین الملل مربوط به ده‌ها زندانی است که سرنوشت و محل نگهداری آن‌ها هنوز توسط مقامات حکومتی اعلام نشده است. این زندانیان که در زمان حملات در بندهای امنیتی ۲الف، ۲۰۹، ۲۴۰ و ۲۴۱ زندان اوین بودند، از زمان انتقال خبری از وضعیت آن‌ها در دست نیست

کانون حقوق بشر ایران، ۱۷ تیرماه ۱۴۰۴ – سازمان عفو بین الملل در یک بیانیه اقدام فوری نسبت به وضعیت صدها زندانی منتقل‌شده از زندان اوین تهران پس از حملات هوایی اسرائیل در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵ هشدار داد. در این بیانیه آمده است که زندانیان، از جمله بسیاری از زندانیان سیاسی، اکنون در شرایط غیرانسانی و تحقیرآمیز در زندان‌های دیگر استان تهران نگهداری می‌شوند و در معرض خطر شکنجه، ناپدید شدن اجباری و نقض فاحش حقوق انسانی قرار دارند.

انتقال اجباری پس از تخریب زندان اوین

بر اساس بیانیه عفو بین الملل، حملات هوایی مستقیم اسرائیل به زندان اوین، بخشی از این مرکز بزرگ نگهداری زندانیان را به‌طور کامل ویران کرده است. اوین که محل نگهداری صدها زندانی از جمله زنان، مادران با کودکان خردسال، فعالان سیاسی، دگراندیشان، مدافعان حقوق بشر و متهمان امنیتی بود، به‌طرز گسترده‌ای آسیب دید و در پی آن، مقامات حکومتی اقدام به انتقال فوری زندانیان به زندان‌های دیگر کردند.

طبق گزارش منابع مطلع، بسیاری از زندانیان زن به زندان قرچک و حدود ۱۸۰ زندانی مرد به زندان فشافویه منتقل شده‌اند. این انتقال در شرایطی صورت گرفته که زندانیان بدون اطلاع قبلی، بدون جمع‌آوری وسایل شخصی، و در حالی‌که دست‌بند و پابند داشتند و مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته بودند، از اوین خارج شدند.

• اجرای حکم ۳۰ ضربه شلاق آرمان شادی وند، فعال محیط‌ زیست در دره‌شهر
• یورش گارد زندان قزلحصار به بند یک؛ نابودی اموال زندانیان در بازرسی خشن

وضعیت فاجعه‌بار زندان‌های مقصد

عفو بین الملل شرایط زندان‌هایی مانند قرچک و فشافویه را غیرانسانی و ویران‌کننده خوانده است. بنا بر گزارش‌ها، زندانیان زن در قرچک در دو اتاق کوچک و یک راهرو با تنها دو سرویس بهداشتی و دو دوش، بدون تهویه مناسب و فضای کافی، به‌سر می‌برند. مردان نیز در فشافویه در اتاق‌هایی با ظرفیت حداکثر ۸۰ نفر، بدون امکانات کافی و در شرایط ازدحام، خوابیده بر زمین نگهداری می‌شوند.

برخی از موارد گزارش‌شده توسط عفو بین الملل شامل:

• کمبود شدید غذا و آب آشامیدنی سالم
• شرایط بهداشتی اسفبار و توالت‌های آلوده
• نبود تهویه مناسب و هجوم حشرات
• محرومیت از خدمات پزشکی به‌ویژه برای زندانیان سالخورده و بیماران
• عدم تفکیک زندانیان براساس نوع اتهام

این شرایط، به گفته عفو بین الملل، نقض آشکار قوانین بین‌المللی حقوق بشر و استانداردهای رفتار با زندانیان است.

نگرانی از سرنوشت زندانیان ناپدیدشده

بخش نگران‌کننده‌تر گزارش عفو بین الملل مربوط به ده‌ها زندانی است که سرنوشت و محل نگهداری آن‌ها هنوز توسط مقامات حکومتی اعلام نشده است. این زندانیان که در زمان حملات در بندهای امنیتی ۲الف، ۲۰۹، ۲۴۰ و ۲۴۱ زندان اوین بودند، از زمان انتقال خبری از وضعیت آن‌ها در دست نیست.

این بندها معمولاً محل نگهداری متهمان به جرائم سیاسی، فعالان مدنی و افراد تحت بازجویی توسط وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران بوده‌اند. عفو بین الملل هشدار داده که عدم افشای محل نگهداری این افراد می‌تواند مشمول عنوان “ناپدید شدن اجباری” شود؛ جنایتی بین‌المللی که پیامدهای جدی حقوقی برای مرتکبین دارد.

خواسته‌های صریح عفو بین الملل

عفو بین الملل در بیانیه خود خواستار اقدام فوری برای:

1. آزادی تمام زندانیان بازداشت‌شده به صورت خودسرانه از جمله فعالان مدنی، سیاسی، معترضان و اقلیت‌های مذهبی
2. اعلام فوری محل نگهداری و وضعیت سلامتی زندانیان ناپدیدشده
3. اجازه تماس آزاد زندانیان با خانواده و وکیل
4. دسترسی فوری زندانیان به خدمات پزشکی
5. رعایت استانداردهای بین‌المللی در نگهداری از زندانیان و تفکیک آن‌ها بر اساس نوع جرم
6. اجازه بازدید ناظران بین‌المللی از زندان‌ها برای بررسی شرایط انسانی

عفو بین الملل و سابقه پیگیری وضعیت زندانیان ایرانی

سازمان عفو بین الملل سال‌هاست که در گزارش‌های متعدد، وضعیت حقوق بشر در ایران به‌ویژه در مورد زندانیان سیاسی و شرایط زندان‌ها را زیر ذره‌بین قرار داده است. این نهاد بارها از دیکتاتوری حاکم خواسته تا به بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، احکام اعدام ناعادلانه و نبود روند دادرسی عادلانه پایان دهد. بیانیه اخیر نیز در ادامه تلاش‌های این سازمان بین‌المللی برای حمایت از حقوق زندانیان و مقابله با مصونیت ساختاری در نظام قضایی ایران منتشر شده است.

واکنش خانواده‌ها و جامعه مدنی

در پی این گزارش، موجی از نگرانی میان خانواده‌های زندانیان و فعالان حقوق بشر به‌وجود آمده است. بسیاری از خانواده‌ها در تماس با رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی از بی‌خبری مطلق از عزیزانشان شکایت کرده‌اند. گروه‌های حقوق بشری نیز خواستار فشار جامعه جهانی برای آزادی زندانیان و توقف رفتارهای غیرقانونی با بازداشت‌شدگان شده‌اند.

نقض حقوق بشر در بحران اخیر

اقدامات صورت‌گرفته از سوی مقامات ایران پس از حملات هوایی به زندان اوین، حاوی موارد متعدد و جدی از نقض حقوق بشر است که به شرح زیر است:

• بازداشت خودسرانه: نگهداری افراد صرفاً به دلیل بیان عقاید یا فعالیت‌های مدنی، نقض ماده ۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی.
• انتقال اجباری بدون اطلاع خانواده: ناقض حق دسترسی به خانواده و مشاوره حقوقی.
• ناپدید شدن اجباری: مخفی‌کردن محل نگهداری ده‌ها زندانی، مصداق جنایت بین‌المللی طبق کنوانسیون بین‌المللی حمایت از اشخاص در برابر ناپدیدشدن اجباری.
• شکنجه و بدرفتاری: شرایط غیرانسانی، ضرب‌وشتم در زمان انتقال و نگهداری زندانیان در سلول‌های شلوغ بدون امکانات، برخلاف ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی.
• محرومیت از درمان: عدم ارائه خدمات پزشکی به زندانیان بیمار، نقض اصل کرامت انسانی.
• عدم تفکیک زندانیان: نگهداری افراد با جرایم مختلف در یک محیط، مغایر با حداقل قواعد سازمان ملل برای رفتار با زندانیان (قواعد نلسون ماندلا).

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک