با ادامه حملات هوایی و اصابت به بخش‌هایی از زندان اوین، نگرانی‌ها درباره جان زندانیان افزایش یافته است؛ این در حالی است که مصوبه ۲۱۱ قوه قضاییه برای آزادی یا انتقال زندانیان در شرایط جنگی همچنان اجرا نشده است
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۴ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ – گزارش‌ها از اطراف زندان اوین حاکی از شنیده شدن صدای انفجار و مشاهده دود ناشی از بمباران در این منطقه است؛ موضوعی که نگرانی خانواده زندانیان را افزایش داده است. در حالی که زندانیان در شرایط جنگی در ساختمان‌های متراکم و بدون امکان پناه‌گیری نگهداری می‌شوند، مصوبه ۲۱۱ قوه قضاییه که برای حفاظت از جان زندانیان در شرایط اضطراری تصویب شده، همچنان اجرا نشده و زندانیان عملاً بی‌پناه در معرض خطر قرار دارند.
ادامه حملات و نگرانی از وضعیت زندان اوین
بنا به ویدئوهای منتشر شده در رسانه‌های اجتماعی، اطراف زندان اوین هدف بمباران قرار گرفته و ساکنان منطقه از شنیده شدن صدای چندین انفجار و مشاهده دود در اطراف این زندان خبر داده‌اند. این وضعیت موجب نگرانی شدید خانواده زندانیان شده است. با این حال، مسئولان زندان و مقامات رسمی تاکنون توضیح شفافی درباره وضعیت زندانیان، میزان خسارت یا احتمال آسیب‌دیدگی زندانیان ارائه نکرده‌اند.
بر اساس گزارش‌های رسیده، زندانیان در شرایطی نگهداری می‌شوند که ساختمان‌های زندان به‌شدت متراکم است و همین مسئله آسیب‌پذیری زندانیان را در صورت حمله هوایی افزایش می‌دهد. زندانیان نه امکان خروج از زندان را دارند و نه امکان پناه‌گیری در مکان‌های امن؛ موضوعی که خطر تلفات انسانی را در صورت حمله مستقیم افزایش می‌دهد.
سابقه حمله به زندان اوین و سرکوب زندانیان پس از حمله
در روزهای ابتدایی جنگ نیز بخش اداری زندان اوین هدف حمله هوایی قرار گرفت. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پس از اصابت به این بخش، زندانیان از بندهای خود خارج شدند، اما با برخورد و سرکوب گارد زندان مواجه شده و به بندها بازگردانده شدند. منابع مطلع از برخوردهای شدید با زندانیان پس از این حادثه خبر داده‌اند.
در آن زمان نیز هیچ گزارش رسمی درباره وضعیت مجروحان یا میزان خسارت منتشر نشد. پیش از این نیز در تاریخ ۲ تیرماه ۱۴۰۴، زندان اوین هدف حمله هوایی قرار گرفته بود که به گفته منابع محلی، خسارات گسترده‌ای به بخش‌های مختلف این زندان وارد شد. گزارش‌ها از شکستن شیشه‌ها، تخریب بخش‌هایی از زندان و مجروح شدن برخی زندانیان حکایت داشت.
با توجه به تکرار حملات و ادامه تهدیدهای نظامی، نگرانی‌ها درباره سلامت و امنیت زندانیان، به‌ویژه زندانیان سیاسی، افزایش یافته است.
جان زندانیان در معرض خطر مستقیم
کارشناسان هشدار می‌دهند که در شرایط جنگی، هر نقطه‌ای ممکن است هدف حمله قرار گیرد و زندان‌ها نیز از این خطر مستثنی نیستند. زمانی که یک زندان در نزدیکی اهداف نظامی قرار داشته باشد یا پیش‌تر هدف حمله قرار گرفته باشد، خطر تکرار حمله افزایش می‌یابد.
در چنین شرایطی، زندانیان در موقعیتی بسیار خطرناک قرار دارند؛ زیرا نه امکان فرار دارند، نه امکان پناه‌گیری مستقل و نه امکان تصمیم‌گیری درباره محل امن. زندانیان عملاً در فضای بسته و بدون امکان دفاع از خود باقی می‌مانند و در صورت حمله، احتمال تلفات گسترده وجود دارد.
به همین دلیل، بسیاری از نهادهای حقوقی و مدنی تأکید می‌کنند که در شرایط جنگی، مسئولیت مستقیم حفاظت از جان زندانیان بر عهده حکومت و قوه قضاییه است.
- فیلم تکان دهنده به رگبار بستن و کشتن ۲نوجوان بخاطر شادی مرگ خامنه‌ای در فردیس کرج
- وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
- تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانواده‌ها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
- بازداشت اسماعیل شکری منتشر کننده فیلم دردناک «سپهر بابا کجایی؟» و جستجو در بین اجساد – هشدار تصاویر دردناک
- شلیک به پنجره منازل توسط بسیجی‌های آتش به اختیار؛ ادامه فضای رعب در سایه جنگ
- اعدام دو زندانی سیاسی در زندان قزلحصار؛ اجرای حکم اعدام در شرایط جنگ و زیر بمباران
- اعدام پویا قبادی و بابک علیپور در زندان قزلحصار؛ ادامه موج اعدام‌ها پس از اعدام‌های روز گذشته
- اعدام امیرحسین حاتمی پس ا ز محاکمه‌ای شتابزه و سراسر ابهام
مصوبه ۲۱۱؛ قانونی که اجرا نمی‌شود
در چنین شرایطی، مصوبه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی مورخ ۲۲ دی ۱۳۶۵ یک راهکار قانونی مشخص برای حفاظت از جان زندانیان پیش‌بینی کرده است. بر اساس این مصوبه، در شرایط اضطراری ناشی از جنگ، قوه قضاییه موظف است برای حفظ جان زندانیان اقدام فوری انجام دهد.
این اقدامات شامل:
- تبدیل قرار تأمین
- اعطای آزادی مشروط
- پذیرش وثیقه یا کفالت
- انتقال زندانیان به مکان‌های امن
هدف این مصوبه جلوگیری از قرار گرفتن زندانیان در معرض خطر مستقیم است. طبق این مصوبه، زندانیان جرایم غیرخشن، زندانیان سیاسی و عقیدتی، زندانیان مالی و جرایم غیرعمد می‌توانند تا پایان شرایط اضطراری آزاد شوند یا به مکان امن منتقل شوند.
با این حال، با وجود شرایط جنگی و حملات هوایی، این مصوبه تاکنون اجرا نشده و بسیاری از زندانیان همچنان در زندان‌های پرخطر نگهداری می‌شوند.
حقوقدانان تأکید دارند که اجرای این مصوبه یک تکلیف قانونی است، نه یک تصمیم اداری یا اختیاری.
زندانیان بی‌پناه در میان جنگ
یکی از نگرانی‌های اصلی خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر این است که زندانیان در شرایطی نگهداری می‌شوند که هیچ راهی برای محافظت از خود ندارند. در حالی که شهروندان عادی در زمان حملات می‌توانند به پناهگاه‌ها یا مناطق امن بروند، زندانیان مجبورند در ساختمان‌های بسته و متراکم باقی بمانند.
این وضعیت باعث شده است که بسیاری از خانواده‌ها زندانیان را «بی‌پناه‌ترین افراد در شرایط جنگی» توصیف کنند. خانواده‌ها می‌گویند نه امکان تماس دارند، نه امکان ملاقات و نه حتی اطلاع دقیقی از وضعیت عزیزانشان.
ادامه این وضعیت می‌تواند در صورت حمله مجدد به زندان، به یک فاجعه انسانی تبدیل شود.
لزوم اقدام فوری برای جلوگیری از فاجعه انسانی
کارشناسان حقوقی هشدار می‌دهند که اگر مصوبه ۲۱۱ اجرا نشود و زندانیان به مکان‌های امن منتقل نشوند یا زندانیان غیرخطرناک آزاد نشوند، احتمال وقوع یک فاجعه انسانی وجود دارد.
در شرایط جنگی، حفظ جان زندانیان یک مسئولیت قانونی و انسانی است و هرگونه بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد. زندانیان افرادی هستند که تحت اختیار کامل حکومت قرار دارند و حکومت مسئول مستقیم جان آنان است.
نقض حقوق بشر در زندان اوین
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
قرار دادن زندانیان در معرض خطر جنگ و حملات هوایی بدون اجرای مصوبه‌های حفاظتی، تهدید مستقیم حق حیات محسوب می‌شود.
نقض حق امنیت شخصی – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
زندانیان باید از امنیت جانی برخوردار باشند، در حالی که نگهداری آنان در مناطق در معرض حمله، امنیت آنان را به خطر انداخته است.
نقض حقوق زندانیان – قواعد حداقل استاندارد رفتار با زندانیان (قواعد ماندلا):
بر اساس این قواعد، دولت موظف به حفاظت از جان و سلامت زندانیان است.
نقض حق رفتار انسانی با زندانیان – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
قرار دادن زندانیان در شرایط خطرناک و بدون امکان پناه‌گیری می‌تواند مصداق رفتار غیرانسانی باشد.
با ادامه جنگ و افزایش خطر حملات هوایی، وضعیت زندانیان در زندان اوین به یک نگرانی جدی تبدیل شده است. در حالی که قانون و مصوبه ۲۱۱ قوه قضاییه راهکار مشخصی برای حفاظت از جان زندانیان در شرایط جنگی پیش‌بینی کرده، این مصوبه تاکنون اجرا نشده است.
در چنین شرایطی، زندانیان عملاً بی‌پناه در معرض خطر قرار دارند و هرگونه تأخیر در تصمیم‌گیری می‌تواند به یک فاجعه انسانی منجر شود. اجرای فوری مصوبه ۲۱۱ و انتقال یا آزادی زندانیان غیرخطرناک، اقدامی است که می‌تواند جان بسیاری از زندانیان را نجات دهد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post