گزارش‌ها از انتقال دست‌کم ۵۰ زندانی از زندان اوین به زندان تهران بزرگ در شرایط جنگی خبر می‌دهند؛ اقدامی که در حالی انجام شده که این زندان با ازدحام شدید، کمبود غذا و وضعیت نامناسب بهداشتی روبه‌رو است. فعالان حقوق بشر با اشاره به مصوبه ۲۱۱ و هشدارهای عفو بین‌الملل، خواستار آزادی فوری زندانیان شده‌اند.
کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۱۷ ا سفند‌ماه ۱۴۰۴ – در حالی که ایران در شرایط جنگی قرار دارد و نگرانی‌ها درباره امنیت زندان‌ها افزایش یافته است، گزارش‌ها از انتقال دست‌کم ۵۰ زندانی از زندان اوین به زندان تهران بزرگ حکایت دارد. این اقدام در شرایطی صورت گرفته که منابع مختلف از وضعیت بحرانی، ازدحام شدید و کمبود امکانات در زندان تهران بزرگ خبر می‌دهند. همزمان نهادهای حقوق بشری هشدار داده‌اند که ادامه نگهداری زندانیان در چنین شرایطی می‌تواند زمینه‌ساز نقض جدی حقوق بشر و حتی مصداقی از جنایت علیه بشریت باشد.
انتقال زندانیان از اوین در میانه جنگ
بر اساس گزارش‌های دریافتی از داخل ایران، دست‌کم ۵۰ زندانی از زندان اوین به زندان تهران بزرگ منتقل شده‌اند. به گفته یک منبع مطلع، یکی از زندانیان که در سالن ۲ زندان اوین نگهداری می‌شد از سوی مسئولان زندان فراخوانده شده و به او گفته شده است برای انجام «کارهای مربوط به مرخصی» به دفتر مراجعه کند. پس از آن، وکیل بند به این زندانی گفته است وسایل و لباس‌های خود را جمع کند. اما بعداً مشخص شده که این افراد نه برای مرخصی، بلکه برای انتقال به زندان تهران بزرگ از اوین خارج شده‌اند.
این انتقال در شرایطی انجام شده که کشور در وضعیت جنگی قرار دارد و نگرانی‌ها درباره امنیت زندانیان به شدت افزایش یافته است. فعالان حقوق بشر می‌گویند انتقال زندانیان در چنین شرایطی، بدون فراهم کردن امکانات لازم برای امنیت و سلامت آنان، اقدامی بسیار خطرناک است.
شرایط «فاجعه‌بار» در زندان تهران بزرگ
گزارش‌ها از زندان تهران بزرگ حاکی از شرایط دشوار و بحران انسانی در این زندان است. منابع آگاه می‌گویند این زندان با ازدحام شدید روبه‌روست و تعداد زیادی از زندانیان به دلیل کمبود جا ناچارند در راهروها و کریدورها بخوابند. بر اساس این گزارش‌ها، وضعیت بهداشتی زندان نیز بسیار نامناسب است و زندانیان با کمبود امکانات اولیه روبه‌رو هستند. برخی منابع از کمبود آب آشامیدنی، امکانات درمانی و مواد غذایی خبر داده‌اند. همچنین گزارش شده است که روز چهارشنبه غذایی که در زندان توزیع شده بود باعث مسمومیت تعدادی از زندانیان شده است. این موضوع نگرانی‌ها درباره کیفیت غذا و سلامت زندانیان را افزایش داده است. از سوی دیگر، فروشگاه زندان تهران بزرگ که حدود یک هفته تعطیل بوده، به تازگی دوباره باز شده است. با این حال، بازگشایی آن نیز با صف‌های طولانی زندانیان برای خرید مواد غذایی و مایحتاج اولیه همراه بوده است.
نگرانی خانواده‌های زندانیان
در پی انتشار خبر انتقال زندانیان، نگرانی خانواده‌ها نیز افزایش یافته است. بر اساس گزارش‌ها، روز شنبه حدود ۵۰۰ نفر از خانواده‌های زندانیان به زندان تهران بزرگ مراجعه کرده‌اند تا از وضعیت عزیزان خود اطلاع پیدا کنند. به گفته منابع آگاه، مسئولان زندان به خانواده‌ها گفته‌اند که ۴۸ ساعت صبر کنند تا «اقداماتی» برای رسیدگی به وضعیت زندانیان انجام شود. با این حال، عدم ارائه اطلاعات شفاف درباره وضعیت زندانیان موجب افزایش نگرانی خانواده‌ها شده است. خانواده‌ها همچنین نگران هستند که انتقال زندانیان به زندان تهران بزرگ، که به عنوان یکی از بدترین زندان‌های ایران شناخته می‌شود، شرایط نگهداری آنان را دشوارتر کند.
- فراخوان اجرای مصوبه ۲۱۱، آزادی زندانیان در پی حملات جنگی
- وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
- خامنه‌ای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
- اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
- تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانواده‌ها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
مصوبه ۲۱۱؛ تکلیف قانونی در شرایط جنگی
در چنین شرایطی، حقوقدانان به مصوبه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی اشاره می‌کنند. این مصوبه که در ۲۲ دی ۱۳۶۵ تصویب شده، به شرایط اضطراری ناشی از جنگ اختصاص دارد. بر اساس این مصوبه، قوه قضاییه موظف است برای حفظ جان زندانیان اقدام کند. این اقدامات می‌تواند شامل تبدیل قرار تأمین، اعطای آزادی مشروط، پذیرش وثیقه یا کفالت و نیز انتقال زندانیان به اماکن امن باشد. همچنین در این مصوبه تصریح شده است که در صورت ناکافی بودن تدابیر معمول، دادسراها می‌توانند نسبت به آزادی موقت زندانیان بی‌خطر تا زمان رفع وضعیت اضطراری اقدام کنند. کارشناسان حقوقی تأکید می‌کنند که در شرایط جنگی، اجرای این مصوبه نه یک اختیار، بلکه یک تکلیف قانونی برای دستگاه قضایی محسوب می‌شود.
هشدار درباره خطر جنایت علیه بشریت
نهادهای حقوق بشری هشدار داده‌اند که ادامه نگهداری زندانیان در زندان‌هایی که در معرض خطر حملات نظامی قرار دارند، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.
بر اساس موازین حقوق بین‌الملل، دولت‌ها موظف هستند از جان افرادی که در بازداشت آنها قرار دارند محافظت کنند. در شرایط جنگی، این مسئولیت حتی سنگین‌تر می‌شود، زیرا زندانیان امکان خروج از محل خطر یا پناه گرفتن ندارند.
فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که نگه داشتن زندانیان در چنین شرایطی، در حالی که امکان آزادی موقت آنان وجود دارد، می‌تواند به عنوان اقدامی آگاهانه برای به خطر انداختن جان افراد تلقی شود و حتی زمینه‌ساز جنایت علیه بشریت باشد.
درخواست عفو بین‌الملل برای اقدام فوری
در همین زمینه، سازمان عفو بین‌الملل نیز نسبت به وضعیت زندانیان در ایران هشدار داده است. این سازمان اعلام کرده است که زندانیان در شرایط جنگی در معرض خطر جدی قرار دارند و مقامات ایرانی باید فوراً اقداماتی برای حفاظت از جان آنان انجام دهند. عفو بین‌الملل خواستار آزادی فوری همه زندانیانی شده است که به طور خودسرانه بازداشت شده‌اند و همچنین اعطای آزادی بشردوستانه به سایر زندانیان، به ویژه زندانیان بیمار و افراد آسیب‌پذیر شده است. به گفته این سازمان، انتقال زندانیان به زندان‌های دیگر بدون فراهم کردن شرایط ایمن، نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند بلکه می‌تواند خطرات بیشتری برای جان آنان ایجاد کند.
افزایش نگرانی‌ها درباره سرنوشت زندانیان
در مجموع، انتقال زندانیان از زندان اوین به زندان تهران بزرگ در شرایطی که کشور درگیر جنگ است، نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان خانواده‌ها و نهادهای حقوق بشری ایجاد کرده است. فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که در چنین شرایطی اولویت اصلی باید حفظ جان زندانیان باشد. آنها معتقدند اجرای مصوبه ۲۱۱ و آزادی زندانیان، به ویژه زندانیان سیاسی و افراد بیمار، می‌تواند از بروز یک فاجعه انسانی جلوگیری کند. با ادامه جنگ و افزایش خطرات امنیتی، سرنوشت هزاران زندانی در زندان‌های ایران همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و درخواست‌ها برای اقدام فوری جهت آزادی آنان رو به افزایش است.
نقض حقوق بشر در انتقال زندانیان به زندان تهران بزرگ
وضعیت گزارش‌شده درباره انتقال زندانیان از اوین به زندان تهران بزرگ در شرایط جنگی می‌تواند با اصول بنیادین حقوق بشر در تعارض باشد.
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: نگهداری زندانیان در زندان‌هایی که در معرض خطر حملات نظامی قرار دارند، بدون اتخاذ تدابیر حفاظتی یا آزادی موقت، می‌تواند جان آنان را در معرض خطر مستقیم قرار دهد.
نقض حق برخورداری از شرایط انسانی نگهداری – قواعد ماندلا: ازدحام شدید، خوابیدن زندانیان در راهروها، کمبود غذا و وضعیت نامناسب بهداشتی با حداقل استانداردهای بین‌المللی برای رفتار با زندانیان مغایرت دارد.
نقض حق دسترسی به سلامت و تغذیه مناسب – قواعد ماندلا و ماده ۱۲ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: گزارش‌هایی از مسمومیت غذایی و کمبود امکانات درمانی در زندان تهران بزرگ می‌تواند نشان‌دهنده نقض حق زندانیان برای برخورداری از خدمات پزشکی و غذای سالم باشد.
نقض حق امنیت شخصی – ماده ۹ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: انتقال زندانیان در شرایط جنگی به زندانی با وضعیت بحرانی، بدون فراهم کردن شرایط ایمن، می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت و سلامت آنان ایجاد کند.
نقض تعهد قانونی در شرایط اضطراری – مصوبه ۲۱۱ شورای عالی قضایی: اجرا نشدن تدابیر قانونی برای آزادی موقت زندانیان بی‌خطر یا انتقال آنان به مکان‌های امن در شرایط جنگی می‌تواند نقض تعهدات قانونی دستگاه قضایی تلقی شود.
با توجه به ادامه شرایط جنگی و انتقال زندانیان به زندان‌هایی با وضعیت بحرانی، نگرانی‌ها درباره امنیت و سلامت زندانیان و احتمال بروز یک بحران انسانی در زندان‌ها افزایش یافته است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post