طی اعتراضات مردمی دی‌ماه ۱۴۰۴، ده‌ها شهروند در شهرهای مختلف بازداشت شده‌اند و سرنوشت بسیاری نامشخص است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۴ – در جریان موج تازه اعتراضات مردمی که از تاریخ ۹ تا ۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴ در نقاط مختلف کشور جریان داشت، ده‌ها شهروند از سنین نوجوان تا بزرگسال در شهرهای یاسوج، تهران، مشهد، بهبهان، سبزوار، نهاوند، دهلران، مسجدسلیمان، زاهدان، شوشتر، ارمو، دره‌شهر، یزد، کرمانشاه، اسفراین، فولادشهر و سایر مناطق بازداشت شدند. این بازداشت‌ها عمدتاً در بستر اعتراضات خیابانی و تجمعات مردمی رخ داده و در موارد متعدد با اعمال خشونت همراه بوده است. نیروهای امنیتی با یورش‌های شبانه، ضرب و شتم معترضان، ورود به منازل و ضبط وسایل شخصی، بازداشت‌ها را به‌صورت گسترده انجام داده‌اند.
بسیاری از بازداشت‌شدگان از جمله دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان، زنان، و شهروندان عادی بدون ارائه حکم قضایی مشخص یا اطلاع‌رسانی رسمی، به مکان‌های نامعلومی منتقل شده‌اند. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که اغلب خانواده‌ها از وضعیت فرزندان و بستگان بازداشت‌شده خود بی‌خبر مانده‌اند و امکان تماس یا ملاقات نیز فراهم نشده است. نهادهای امنیتی تاکنون اطلاعات رسمی در خصوص اتهامات منتسب به بازداشت‌شدگان ارائه نکرده‌اند و بی‌خبری از وضعیت جسمانی، محل نگهداری و امکان دسترسی به وکیل، بر نگرانی‌ها افزوده است. این موارد موجب شده است که نهادهای حقوق بشری نسبت به گسترش نقض سیستماتیک حقوق اولیه شهروندان هشدار دهند.
بازداشت در یاسوج
در روز جمعه ۱۲ دی‌ماه، “زهرا ایزدی‌نیا”، شهروند لر و دارای مدرک فوق‌لیسانس علوم پزشکی، در جریان اعتراضات خیابانی در یاسوج توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی رسمی در مورد وضعیت او انجام نشده و خانواده‌اش از سرنوشت وی بی‌خبر هستند.
بازداشت‌ها در تهران
در پایتخت، “علیرضا یزدانی” و “ماهان محمدی” در محله هفت‌حوض تهران، و “مجید جمشیدزاده”، دانشجوی دانشگاه علم و صنعت، در جریان تجمعات اعتراضی روز ۱۲ دی‌ماه بازداشت شده‌اند. محل نگهداری این افراد هنوز نامشخص است.
مشهد؛ تداوم بازداشت‌ها
در مشهد، “اصغر شاکری”، پزشک ساکن این شهر، روز ۱۰ دی‌ماه بازداشت شد. همچنین “لیلا بخشنده‌فر”، استاد اخراجی دانشگاه، روز ۱۳ دی‌ماه در منزل خود توسط نیروهای اداره اطلاعات دستگیر شده است. هیچ‌گونه دسترسی به اطلاعات از وضعیت آن‌ها فراهم نیست.
بهبهان؛ بازداشت نوجوانان و شهروندان
در شهر بهبهان، شش نفر بازداشت شده‌اند که سه تن از آن‌ها زیر ۱۸ سال هستند: “سینا دهدشتی” (۱۶ ساله)، “صابر وفائیان‌نژاد” (۱۵ ساله) و “آرتین استادیان” (۱۶ ساله) که پس از چند روز آزاد شده است. همچنین “ابوالفضل طیبی”، “سجاد راود” و “شاهرخ شجاعی” از دیگر بازداشت‌شدگان این منطقه‌اند.
سبزوار؛ بازداشت دو کودک
در سبزوار، “ابوالفضل ایمانی” (۱۷ ساله) در ۱۲ دی‌ماه و “صبا محرومی” (۱۷ ساله) در ۹ دی‌ماه توسط نیروهای حکومتی بازداشت شدند. صبا به زندان مشهد منتقل شده و خبری از وضعیت ابوالفضل در دست نیست.
نهاوند؛ معلم و دانشجو بازداشت شدند
در نهاوند، “مهدی سیف”، معلم ۲۵ ساله و “علیرضا خزایی”، دانشجو، توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده‌اند. وضعیت حقوقی، اتهام وارده و محل نگهداری آن‌ها اعلام نشده است.
دهلران؛ بازداشت دو نوجوان
در دهلران، “ایلیا قاسمی” و “رضا سیفی”، دو کودک، روز جمعه ۱۲ دی‌ماه بازداشت شدند. خانواده‌های آن‌ها نسبت به بی‌خبری و عدم پاسخ‌گویی نهادهای امنیتی اعتراض دارند.
مسجدسلیمان؛ یورش و بازداشت در منزل شخصی
در روز شنبه ۱۳ دی‌ماه، “کریم جلیلی” با یورش نیروهای امنیتی به خانه‌اش در مسجدسلیمان بازداشت شد و به محل نامعلومی منتقل گردید.
لیست اسامی و تصاویر جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
زاهدان؛ بازداشت خشونت‌آمیز شهروندان بلوچ
در زاهدان، سه شهروند بلوچ به نام‌های “فرزاد کبدانی” (۲۷ ساله)، “ناصر کبدانی” (۲۸ ساله) و “محسن کبدانی” (۳۲ ساله) در روز ۱۲ دی‌ماه پس از نماز جمعه و در جریان اعتراضات مسالمت‌آمیز در خیابان مزاری ۳۱ توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند. گزارش‌ها از ضرب و شتم شدید آن‌ها حین بازداشت حکایت دارد.
شوشتر؛ بازداشت جمعی در سکوت خبری
در شوشتر، چهار تن به نام‌های “احمدرضا خسروی”، “عماد قربانی”، “مجتبی جویی” و “ماهان سلیمانی” توسط نیروهای حکومتی بازداشت شده‌اند. جزئیاتی از روند قضایی یا مکان نگهداری آن‌ها منتشر نشده است.
اسفراین؛ بازداشت دانشجوی مهندسی
در اسفراین، “پوریا علی‌یاری”، دانشجوی مهندسی ایمنی، در شب ۱۲ دی‌ماه بازداشت شد. هنوز اطلاعاتی از وضعیت این دانشجو در دست نیست.
فولادشهر؛ بازداشت کودک ۱۶ ساله
در فولادشهر از توابع اصفهان، “رضا سلحشور”، کودک ۱۶ ساله ، در شامگاه پنجشنبه ۱۱ دی‌ماه بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد. خانواده او تاکنون پاسخی دریافت نکرده‌اند.
دره‌شهر؛ بازداشت هماهنگ‌شده
در این مناطق، هشت شهروند بازداشت شده‌اند: “اسماعیل ظهرابی”، “امیر عیسی‌زاده” (۳۰ ساله)، “محمدبشیر هاشمیان” (۳۵ ساله)، “مهدی هاشمیان” (۳۰ ساله)، “احمد حسنوند عموزاده” (۳۰ ساله)، “بهادر عموزاده”، “محمدطاها زینی‌وند” (۱۶ ساله) و “سامان غلامی”.
یزد؛ بازداشت دسته‌جمعی زنان جوان
در یزد، پنج زن به نام‌های “مریم زارع” (۱۹ ساله)، “سارا نصرتی” (۱۷ ساله)، “ریحانه زارع” (۱۹ ساله)، “فرزانه گلستانی” (۲۰ ساله) به همراه ۷۰ تن دیگر بازداشت و به زندان منتقل شدند.
کرمانشاه؛ سرکوب جمعی در جعفرآباد
در شب ۱۳ دی‌ماه، نیروهای امنیتی دست‌کم ۳۰ شهروند را در محله جعفرآباد کرمانشاه بازداشت و به مکان نامشخصی منتقل کردند. منابع محلی از حضور گسترده نیروهای امنیتی خبر داده‌اند.
بازداشت خودسرانه و محرومیت از آزادی
بازداشت گسترده و بدون ارائه دلایل قانونی در شهرهای متعدد، از جمله:
- یاسوج: زهرا ایزدی‌نیا
- تهران: علیرضا یزدانی، ماهان محمدی، مجید جمشیدزاده
- مشهد: اصغر شاکری، لیلا بخشنده‌فر
- سبزوار: ابوالفضل ایمانی، صبا محرومی
- نهاوند، دهلران، شوشتر، اسفراین، فولادشهر، ارمو، یزد، کرمانشاه
بازداشت کودکان
شمول بازداشت‌ها بر افراد زیر ۱۸ سال در:
- بهبهان: سینا دهدشتی (۱۶ ساله)، صابر وفائیان‌نژاد (۱۵ ساله)
- سبزوار: ابوالفضل ایمانی، صبا محرومی (۱۷ ساله)
- دهلران: ایلیا قاسمی، رضا سیفی
- ارمو: محمدطاها زینی‌وند (۱۶ ساله)
- فولادشهر: رضا سلحشور (۱۶ ساله)
- یزد، کرمانشاه: بازداشت گروهی شامل نوجوانان
انتقال به اماکن نامعلوم
تعدادی از بازداشت‌شدگان بدون ارائه اطلاعات رسمی به اماکن نامعلوم منتقل شده‌اند، از جمله در موارد تهران، مشهد، یاسوج، شوشتر، زاهدان، اسفراین، فولادشهر و دره‌شهر.
نقض حقوق بشردر بازداشت‌های خودسرانه معترضان
در جریان بازداشت‌های اخیر، موارد متعدد نقض حقوق اولیه شهروندان رخ داده است که نشان‌دهنده الگوی سیستماتیک در سرکوب معترضان، به‌ویژه نوجوانان، زنان و دانشجویان است.
- نقض ماده ۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: بازداشت‌های خودسرانه بدون حکم قضایی و بدون اطلاع خانواده‌ها
حذف شده: «هر کس حق آزادی و امنیت شخصی دارد و نباید به‌طور خودسرانه دستگیر یا بازداشت شود.» - نقض ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: نگهداری بازداشت‌شدگان در مکان‌های نامعلوم و عدم دسترسی به وکیل یا ارتباط با خانواده
حذف شده: «هر کس که از آزادی محروم شده باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی او رفتار شود.» - نقض ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: عدم ارائه روند دادرسی عادلانه برای بازداشت‌شدگان
حذف شده: «هر کس حق دارد هنگام رسیدگی قضایی به اتهامات کیفری، از دادرسی عادلانه و علنی برخوردار باشد.» - نقض ماده ۲۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: بازداشت کودکان بدون رعایت حمایت‌های ویژه مربوط به سن آن‌ها
حذف شده: «هر کودک حق دارد بدون تبعیض از حمایت‌های ویژه‌ای در برابر هرگونه تعرض بهره‌مند شود.»
بـازداشت خودسرانه و محرومیت از آزادی
بازداشت گسترده و بدون ارائه دلایل قانونی در شهرهای متعدد، از جمله:
- یاسوج: زهرا ایزدی‌نیا
- تهران: علیرضا یزدانی، ماهان محمدی، مجید جمشیدزاده
- مشهد: اصغر شاکری، لیلا بخشنده‌فر
- سبزوار: ابوالفضل ایمانی، صبا محرومی
- نهاوند، دهلران، شوشتر، اسفراین، فولادشهر، ارمو، یزد، کرمانشاه
بـازداشت کودکان
شمول بازداشت‌ها بر افراد زیر ۱۸ سال در:
- بهبهان: سینا دهدشتی (۱۶ ساله)، صابر وفائیان‌نژاد (۱۵ ساله)
- سبزوار: ابوالفضل ایمانی، صبا محرومی (۱۷ ساله)
- دهلران: ایلیا قاسمی، رضا سیفی
- ارمو: محمدطاها زینی‌وند (۱۶ ساله)
- فولادشهر: رضا سلحشور (۱۶ ساله)
- یزد، کرمانشاه: بـازداشت گروهی شامل نوجوانان
انتقال به اماکن نامعلوم
تعدادی از بـازداشت‌شدگان بدون ارائه اطلاعات رسمی به اماکن نامعلوم منتقل شده‌اند، از جمله در موارد تهران، مشهد، یاسوج، شوشتر، زاهدان، اسفراین، فولادشهر و دره‌شهر.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک