همزمان با تداوم اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، تکمیل فهرست ۴۰۰ نفره جانباختگان راه آزادی، بار دیگر توجهها را به گستره واقعی خشونت اعمالشده و سیاست پنهانسازی قربانیان جلب کرده است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۸ بهمنماه ۱۴۰۴ – در ادامه اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ و سرکوب گسترده معترضان، کانون حقوق بشر ایران از تکمیل فهرست اسامی ۴۰۰ تن از جانباختگان راه آزادی خبر داده است. ناظران حقوق بشری تأکید میکنند این آمار، تنها بخشی محدود از ابعاد واقعی خشونتی است که در جریان اعتراضات سراسری علیه ساختار حاکم اعمال شده و شمار واقعی جانباختگان راه آزادی بهمراتب بیش از ارقام ثبتشده است.
اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ و ثبت جانباختگان راه آزادی
هفتهها پس از آغاز اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، گزارشهای میدانی از شهرهای مختلف نشان میدهد که روند سرکوب نهتنها متوقف نشده، بلکه در اشکال پیچیدهتری ادامه یافته است. در این میان، ثبت و مستندسازی نام جانباختگان راه آزادی به یکی از مهمترین مطالبات خانوادهها و کنشگران حقوق بشری تبدیل شده است. به گفته ناظران، اعلام عمومی اسامی جانباختگان راه آزادی اقدامی صرفاً نمادین نیست، بلکه بخشی اساسی از فرآیند حقیقتیابی و مقابله با سیاست حذف قربانیان از حافظه جمعی جامعه محسوب میشود.
کانون حقوق بشر ایران اعلام کرده است که فهرست ۴۰۰ نفره جانباختگان راه آزادی بر اساس اطلاعات میدانی، شهادت خانوادهها و منابع مستقل تهیه شده است. با این حال، تأکید شده که بهدلیل محدودیتهای شدید اطلاعرسانی، فشارهای امنیتی و خودداری اجباری خانوادهها از رسانهایکردن نام قربانیان، این فهرست کامل نیست.
فهرست و مشخصات ۴۰۰ تن از جانباختگان راه آزادی، همراه با نام شهر، در ادامه آمده است.
اراک: مصطفی موحدی، میرحسین گودرزی، امیرمهدی نعمتینژاد، ایرج یوسفی، سعید آریان، احسان شاه محمدی، سعید سلیمانی پور، ایمان فرعی، حسین وثوق، علی حق شناس، ابوذر شمس، کریم عاشوری، محمد موسویزاده، سعید رهبرنژاد، محدثه کیایی، محمدحسین وثوقی، میثم صابری
اردبیل: سجاد هوشمند، ابوالفضل جهانی، غزاله حسینی، پیمان عظیمی، ایرج کیانی، امیرحسین شهبازی، اشکان شهبازی،
ارومیه: علی ویرانی
اسفراین: عباس زینالی
اسلام آباد: امیر آزادی، سعید درویش، علی فتاحی
اسلامشهر: امیررضا میرزایی، آیت درخشان، حسین دیبا
اصفهان: ابوالفضل بختیارپور، احمد محمدپور، اسماعیل بیگی، علیمحمد صادقی،اکبر جهانگیری، امید حسنپور، امیر رادمانمهر، آرمان کلانتری، محمد نعمتی، بابک جعفری، ابوالفضل رجایی، ابوالفضل طاووسی، بیتا اکبری، محمدرضا بهمنی، مجید شرفی، پیمان براتی، احسان خواجوی، حمیدرضا سلیمیان، دانیال زمانی، محسن چگینی، فیروز احمدی، حنانه عزیزی، روشنک مولایی، رومینا مومنی، بابک بیاتیان، لیلا عظیمی، محمد رجبی، مهدی اسدی، فرهاد فارسی، میترا عباسیان، نادر محمدی، سروش اسحاقی، احمدرضا محراببیک، فرید سیفی، محمود شیخیان، محمد معصومی، یوسف شجاعی، مهرزاد بهداروند، محمد مهدیزاده، امیرعلی موذنی، محمد پیرمرادیان، حمیدرضا رحیمی محمد محمدی سروش خبازیان، امین قریشی، هومن کیانی، صادق عسگری، عادل مطلبنژاد، عبدالله هادیزاده، محسن عابدی، مهدی حقدوست، عرفان مومنی، علی رمضانی، علی قربانی، علی محمودی، احمدرضا رحیمی، پرهام داوودی، غزل جانقربان، مجید هاشمی، محمدرضا شاپوری، مهدی ابدالی، مهدی چوقادی، علی براتیان، پارسا عنایتی،مهدی سمنار، میثم نوری، نیما شفیعی، هانیه نترسیا، محمدصادق محرابی، نیما کدخدایی، رامین رئی، رحمت جمالی، افشین رضاییان، حامد طالبی، کوروش ضیایی
اندیمشک: مهدی نژاد(خانم)، ناصرپور(خانم)، شهاب پورفلاح
انزلی: پدرام صبوری، کیان پورسفر، رضا ساحلی
اهواز: حسین بوشنه، احمد عشیری، امیر نژاد، رضا طهماسبی، فرشید مختاری، پرهام داوودی، محمدرضا دهباشی، حسین کرمپور، روهام سیفی، سید حسین فاضلی، علی طرفی، مصطفی فلاف، مهدی کریم پور،
ایذه: آرشیا احمدی، پژمان شهپری، احمد رئیسی، سعید قاسمی
ایلام: سعید صفری
آبادان: جعفر پارسا
آبیک: علیرضا صالحینژاد
آزادشهر: مصطفی کوهساری
آمل: مجید اصغرنژاد
بابل: ابراهیم مصطفیپور، عرفان قلیپور
باغملک: فاضل شفاهی
بلوچستان: حذیفه زرگر
بندرعباس: رضا ساحلی، پریما احمدی، خالد مولایی، سجاد فنی، عیسی بلوچستانی، محمد لری
بهبهان: جابر حبیبی
بوشهر: محمد خسروی
بومهن: طاها هوشیار، یونس وحیدی مرتضی حشمی،
پلدختر لرستان: علی عالیپور
تبریز: اصیل نورک، مژگان زینالی
تهران: داوود کلاته، ابراهیم سهیکیش، فرامرز گلستانی، محمدعلی فروغی، محمداسماعیل وفا، محمد رحمتی، مصطفی شریفی، نادعلی دهقان، پاشا سلطانی، نسرین عبداللهی، یاسر قندالی، امیر یعقوبی، علیرضا پناهی، دانیال مرانکی، مهدی طلعتی، حسین هویدا، محمد تاجیک، احسان افشاری، علی قربانی، سجاد حسینپور، سامان مقصودی، ستاره پورسلیم، مهدی گرانمایه، مهرداد توکلی، مریم ابراهیمزاده، مجتبی کرابی، ابوالفضل علمی، علی بابلقانی، علی روزبهانی، کیومرث همایی، لیا لطفعلیان، ابوالفضل بهرامی، نیما پارسا، احمد پویان، سیاوش ترک تبریزی، علی اباذری، علیرضا مروتی، مهدی اسکندریان، مهدی دالائی، سیاوش اسماعیلی، حسین صالحی، علی باقری، علی فاتحی، مهدی عبادالهی، مهدی کرمانی، علی مشهدی، پارسا معدنچیان، بهمن موسیپور، شهروز مهرابی، مهدی کشاورز، علی بلال، امیر قمی، امیر جانقلی، امیرمحمد بلوریان، مریم محمدظاهری، مزیر احمدی، احمد شکرپور، آرمین سلطان محمدی، مهدی باقری، میثم عباس آبادی، میلاد بهرامی، محمدعلی ادریسی، حمیدرضا باقری، میثم قنبریراد، مجتبی روستایی، علیرضا نجاری، امیرحسین عشقی، محمدحسین فتحاللهزاده، یاسین داوودنبی، حسنعلی نورزی، محمدحسین علیخانی، پوریا غلامعلی، مهدی رنجبری، محمد کریمی، وحید هاشمی، علیرضا صحتبخش، امیر جلینی، آرمین قاسمی، حسام طبسی، ایلیا دهقانی، صدیقه دبیری آبکناری، بهمن بیاتی، محدثه شهبازی، ساسان کشوری، وحید محمدلو، امیر قربانی، امیرعلی پهلوانزاده، حمیدرضا آشوری، عباس برزوخانی، امیرحسین جعفری، ابوالفضل نجفی، سعید سالاری، مریم کلاته،
جاجرم: حامد میرزاده، حسین ایشانی، حسین سروستانی، علی سلطانی، محمد خداپناه
خرم آباد: امیرحسین سگوند، حسن حسینی، حسن محمدی فر، سجاد صحراگرد، امین طولابی، محمدطاها سپهوند
داراب: مهران مظفریان
دزفول: احسان دیان پور، سیدعلیرضا صفوی فاضلی، محمد اسماعیلی، هادی کربلایی
رامهرمز: علی کیانی
رشت: آرین عشقی، میلاد فلاحی
زرینشهر: محمدرضا رحیمی، علی مهری، فاطمه خدادادی، مهدی طوقانی، محمد رحیمی، الهام طغیانی، عبدالله ادیبی، اسماعیل آهنگری
ساری: محدثه امانی
ساوه: محسن ابراهیمزاده، نوید ناظمی
سبزوار: بهنام برآبادی، عرفان مغیثه
سعادتآباد: امیرحسین کیانی
سوادکوه: میثم رضایی، جعفر رضایی، میثم امیری
سیستان و بلوچستان: نادر سیاهانی، یاسین سیاهانی
شازند: ابوالفضل اسکندری
شاندیز: حامد میرزاده
شاهین شهر: ابوالفضل شهری، امید خرسند، سجاد اکرمخان
شهرضا: مهدی چقادی
شهریار: امیرحسین گرماجانی، روح الله ندیری، علی اصغر شیری، ساناز قره داغی، قاسم شمش، مهران زند، میثم رحمتی، میلاد عظیمی
شوشتر: قاسم کتانی
شیراز: احسان بیگی، رضا حبیبی، غلامرضا زارع، مجتبی رخبخش
فارس: آقای اسدی، پویا جعفری
فرخشهر: علیرضا سدیان
فردیس: داوود کولیوند، احمد طراقیان، وحید بیگدلی، اشکان بستار، بنیامین اقدامی، بهروز نیکخواه، حبیب معلمی، علیرضا احمدی، مانی یوسفی، مهدی بازرگانیپور
فلاورجان: امیرحسین ابراهیمی، پیمان هارون رشیدی، علی یزدانی، محمدرضا احمدی، حمید میرلوحی، فرزانه رهنما، جبار غفارپور
فولادشهر: امیرمحمد حاتمی، فواد صافی، آرمین دهقانه، مصطفی امیری، شهرام سرلک، رسول ضیایی، یونس چراغی، ابوالفضل موسوی فر، رضا کاووسی، علی صالحپور، سهیل کیخایی، رضا طاهری،
فیروزآباد: میلاد قائدی
قائمشهر: حسین صلاحی
قزوین: محسن مقیمی، ادریس درویشوند، امیرمهدی کشاورز، علیاکبر طیبی جاوید، محمد درویشوند، معصومه حافظی، علی جعفری
قشم: فیصل یوسفی، ماندانا گلستانینژاد، میراگل محمدی
قوچان: حسین درزی، زهرا عیدینژاد
کرج: سعید زمانی، میثم اسدی
مبارکه: فرزاد طالبی، میلاد نوری
مشهد: احسان گلمکانی، ایمان اسدی، جعفر جاویدی، جواد ضابط لقائی، حسام قنبری، حسام ناطقی، حسینعلی رضایی، دینا ملک، سعید قاسمی، شیوا بردبار، عارف آگاه، علیاکبر بردبار جاوید، علیرضا سالار حسینی، فاطمه امام دوست، فائزه حسینی،
فرشید حسین زاده، کامران علیزاده، مجید دانش، محمد امین، محمدامین ارکیان، محمدرضا صادقی، محمدعلی تاجیک، مسعود زاده پرور، مهدی ارشدی، مهدی اقبالی، مهران بهاری، هانیه کاشانی، وحید ترابزاده، یونس حاجی زاده
ملایر: احسان سوری، مجتبی زیادی
ملکشهر: حسن اکبرپور
نجف آباد: محمود ملکی، امیر حسین خدادادی، مجتبی جوزی، امید قاسمی نافچی، رحیم حیدری، محسن عباسی، آیناز رحیمی، مجید چترایی
نور: سامان علایی، مصطفی نوری
یزدانشهر: اسماعیل اصلانی، رضا احمدی لر، محمد سپیانی، مهدی حسینی منجزی
نوک کوه یخ؛ شکاف میان آمار ثبتشده و واقعیت میدانی
نهادهای حقوق بشری معتقدند آنچه تاکنون درباره جانباختگان راه آزادی ثبت شده، تنها نوک کوه یخ یک فاجعه انسانی گسترده است. اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در بسیاری از مناطق با استفاده از خشونت مرگبار پاسخ داده شد و گزارشهای متعددی از شلیک مستقیم به معترضان، بازداشتهای فلهای و ناپدیدسازی اجباری منتشر شده است.
به گفته ناظران، شکاف میان آمار رسمی و واقعیت میدانی نتیجه سیاستی هدفمند برای کاهش هزینههای سیاسی سرکوب است. در این چارچوب، ثبتنشدن نام بسیاری از جانباختگان راه آزادی و عدم تحویل پیکرها به خانوادهها، بخشی از روند کنترل روایت اعتراضات سراسری ارزیابی میشود.
- آخرین اسامی و مشخصات و عکسهای جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ این لیست به روز میشود
- فراخوان برای شناسایی یکی از قاتلین معترضان در سرکوب اعتراضات سراسری شیراز + فیلم
- شیراز – فیلم بازداشت و سربه نیستکردن دختر معترض در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به روز
- موج دستگیریها در شیراز پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ بازداشتهای محلهمحور و شکنجه در بازداشتگاه سروش
- انتشار اسامی و مشخصات ۴۰۰ تن دیگر از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ قطعهای از واقعیت تلخ یک جنایت حکومتی
جوانان، زنان و کودکان در میان جانباختگان راه آزادی
بررسی ترکیب جمعیتی جانباختگان راه آزادی نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از قربانیان را جوانان، زنان و حتی کودکان تشکیل میدهند. این افراد، بنا بر گزارشهای موجود، هیچ نقشی در درگیری مسلحانه نداشته و صرفاً بهدلیل حضور یا همراهی با اعتراضات سراسری هدف خشونت قرار گرفتهاند.
منابع حقوق بشری تأکید دارند که این الگو، ادعاهای رسمی درباره «کنترل اغتشاش» را با چالش جدی مواجه میکند. شلیک به سر و بالاتنه معترضان در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، از دید ناظران، نشاندهنده قصد آشکار برای افزایش شمار جانباختگان راه آزادی بوده است.
سیاست پنهانسازی و فشار بر خانوادهها
یکی از محورهای اصلی نگرانی نهادهای حقوق بشری، فشار مستمر بر خانوادههای جانباختگان راه آزادی است. گزارشها حاکی از آن است که بسیاری از خانوادهها تحت تهدید و ارعاب از برگزاری مراسم عمومی، گفتوگو با رسانهها یا اعلام نام عزیزان خود منع شدهاند. این فشارها، به گفته کنشگران، بخشی از سیاست حذف تدریجی جانباختگان راه آزادی از روایت رسمی اعتراضات سراسری است.
در برخی موارد، خانوادهها اعلام کردهاند که عدم همکاری با نهادهای امنیتی با پیامدهایی چون احضار، بازداشت یا محرومیتهای اجتماعی همراه بوده است. چنین شرایطی، روند مستندسازی مستقل را با دشواریهای جدی مواجه کرده است.
ثبت اسامی؛ ابزار عدالتخواهی و حافظه جمعی
فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که ثبت و انتشار اسامی جانباختگان راه آزادی، نقشی کلیدی در جلوگیری از فراموشی سازمانیافته ایفا میکند. تجربه اعتراضات سراسری در سالهای گذشته نشان داده است که نبود فهرستهای مستند، زمینه را برای انکار مسئولیت و تحریف واقعیت فراهم میسازد.
از این منظر، فهرست ۴۰۰ نفره جانباختگان راه آزادی نه پایان کار، بلکه نقطه آغاز یک فرآیند بلندمدت حقیقتیابی تلقی میشود. ناظران بر این باورند که تکمیل این فهرستها میتواند در آینده مبنای پیگیریهای حقوقی و بینالمللی قرار گیرد.
اعتراضات سراسری و تداوم چرخه سرکوب
با گذشت هفتهها از اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، نشانهای از کاهش فشار امنیتی دیده نمیشود. بازداشتهای گسترده، محدودیتهای ارتباطی و فضای امنیتی حاکم، همچنان مانع دسترسی آزاد به اطلاعات شده است. در چنین شرایطی، شمار واقعی جانباختگان راه آزادی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
نهادهای حقوق بشری هشدار میدهند که بدون شفافیت و پاسخگویی، چرخه سرکوب و اعتراض تداوم خواهد یافت. به گفته آنان، اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ نه یک رویداد مقطعی، بلکه نشانه شکاف عمیق میان جامعه و ساختار حاکم است.
بخشی از قربانیان؛ جوانان، زنان و کودکان
منابع حقوق بشری تأکید دارند که بخش بزرگی از جانباختگان را جوانان، زنان و حتی کودکان تشکیل میدهند — افرادی که هیچ نقشی در درگیری مسلحانه نداشتهاند و صرفاً بهدلیل حضور در اعتراضات سراسری هدف گلوله قرار گرفتهاند. این واقعیت بهطور جدی ادعاهای رسمی درباره «درگیری مسلحانه» را زیر سؤال برده و نشان میدهد که خشونت علیه معترضان، عملاً بیتناسب با تهدید واقعی بوده است.
از سوی دیگر، رسانههای نزدیک به حکومت بارها سعی کردهاند علت جانباختن معترضان را به «تحریکات خارجی» و «اقدامات خرابکارانه» نسبت دهند، اما اسناد و ویدیوهای منتشرشده توسط شاهدان عینی و منابع مستقل نشان میدهد که اغلب این افراد در حین اعتراض مسالمتآمیز یا در اطراف تجمعات با خشونت روبهرو شدهاند.
چشمانداز پیشرو
ثبت نام جانباختگان راه آزادی، فارغ از محدودیتهای موجود، گامی مهم در مسیر حفظ حقیقت و حافظه جمعی محسوب میشود. ناظران حقوق بشری تأکید دارند که ادامه اعتراضات سراسری و پیگیری مستمر خانوادهها و کنشگران، نقش تعیینکنندهای در روشنشدن ابعاد پنهان این فاجعه انسانی خواهد داشت.
در نهایت، آنچه امروز بهعنوان فهرست ۴۰۰ نفره جانباختگان راه آزادی منتشر شده، یادآور این واقعیت است که اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ هزینهای سنگین بر جامعه تحمیل کرده است؛ هزینهای که بدون ثبت، مستندسازی و پاسخگویی، در معرض فراموشی و انکار قرار خواهد گرفت.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post