ادامه بازداشت کوروش زیاری و شعله شهیدی؛ بی‌خبری مطلق از سرنوشت زوج بهایی

دو هفته پس از بازداشت کوروش زیاری، همسر او شعله شهیدی نیز در تاریخ ۲۹ مهرماه و در حالی که برای پیگیری وضعیت همسرش به اداره‌ای امنیتی مراجعه کرده بود، بازداشت شد. او نیز مانند همسرش به مکان نامعلومی منتقل شده و از حق تماس، ملاقات و وکیل محروم است

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲۶ آبان‌ماه ۱۴۰۴ – با گذشت هفته‌ها از بازداشت کوروش زیاری و همسرش شعله شهیدی، دو شهروند بهایی ساکن گنبد کاووس، همچنان هیچ اطلاعی از محل نگهداری، وضعیت جسمی و اتهامات وارده به این زوج به‌دست نیامده است. این بی‌خبری، همراه با قطع تماس‌های تلفنی، عدم دسترسی به وکیل و فشارهای امنیتی، نگرانی‌های زیادی را در میان نزدیکان و ‌هم‌کیشان آنها ایجاد کرده است.

این زوج بهایی در حالی بازداشت شده‌اند که فرزند معلول آن‌ها بدون مراقبت مانده و والدین سالخورده‌شان که پیشتر تحت سرپرستی آنان بودند، با مشکلات جدی سلامت و معیشت روبه‌رو شده‌اند. یکی از نزدیکان خانواده می‌گوید:
«فرزند جوان این زوج، به دلیل معلولیت جسمی، قادر به مراقبت از خود نیست. والدین سالخورده کوروش و شعله نیز ناتوان‌اند. خانواده در شرایط بسیار سختی قرار گرفته؛ نه خبری از این دو دارند و نه امکانی برای پیگیری حقوقی.»

بازداشت ناگهانی کوروش زیاری و تفتیش گسترده منزل و محل کار

کوروش زیاری در مهرماه ۱۴۰۴ توسط مأموران امنیتی در محل کار خود بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. شاهدان می‌گویند مأموران پس از ورود ناگهانی به محل کار او، اسناد مالی، اوراق بانکی، دسته‌چک و وسایل شخصی را ضبط کرده‌اند.

چند ساعت بعد، منزل این خانواده نیز مورد تفتیش قرار گرفت و برخی لوازم الکترونیکی، وسایل شخصی و مدارک خانوادگی ضبط شد. این اقدامات بدون ارائه حکم قضایی روشن انجام شده و خانواده تاکنون پاسخی درباره دلیل این یورش‌ها دریافت نکرده‌اند.

بازداشت شعله شهیدی هنگام پیگیری وضعیت همسرش

پس از بازداشت کوروش زیاری، همسر او شعله شهیدی نیز در تاریخ ۲۹ مهرماه و در حالی که برای پیگیری وضعیت همسرش به اداره‌ای امنیتی مراجعه کرده بود، بازداشت شد. او نیز مانند همسرش به مکان نامعلومی منتقل شده و از حق تماس، ملاقات و وکیل محروم است.

به گفته یک منبع نزدیک به خانواده:
«بازداشت شعله تنها به این دلیل بود که برای پیگیری وضعیت همسرش رفته بود. هیچ توضیحی به خانواده نداده‌اند. از آن روز تاکنون حتی یک بار هم اجازه تماس آزادانه به او داده نشده است.»

فشارهای مضاعف بر خانواده؛ از مرگ خواهر تا قطع تماس‌ها

در مدت بازداشت این زوج، خواهر کوروش زیاری درگذشت؛ اما مقامات با وجود درخواست خانواده و پیشنهاد سپردن وثیقه، اجازه حضور او در مراسم خاکسپاری را ندادند. این اقدام با انتقاد شدید فعالان حقوق بشر روبه‌رو شد.

تنها اطلاعات موجود نشان می‌دهد که هر دو بازداشتی در زندان گرگان نگهداری می‌شوند، اما اجازه تماس منظم یا ملاقات ندارند. تنها تماس ثبت‌شده طی این مدت، گفت‌وگوی کوتاه تلفنی فرزند معلول خانواده با مادرش بوده است.

پیشینه بازداشت‌های کوروش زیاری؛ هدف قرار دادن باورهای مذهبی

کوروش زیاری پیش‌تر نیز به دلیل باورهای مذهبی‌اش بازداشت و از سال ۱۳۹۱ تا ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ نزدیک به پنج سال در زندان بوده است. خانواده و نزدیکان او می‌گویند بازداشت‌های او «کاملاً انگیزه مذهبی» داشته و این بار نیز بدون ارائه اتهام مشخص، تنها به دلیل بهایی بودن هدف قرار گرفته است.

جامعه بهایی سال‌هاست با محدودیت‌های گسترده، بازداشت‌های خودسرانه، مصادره اموال و محرومیت از حقوق شهروندی مواجه است و پرونده کوروش زیاری و شعله شهیدی یکی از تازه‌ترین نمونه‌های این برخوردهاست.

• اعدام ۱۰زندانی از جمله یک زن در زندان‌های اراک، دامغان، نهاوند، سلماس، سنندج، بوکان، سمنان، بم و دزفول
• نقش رهبری و سازماندهی زنان در اعتراضات آبان ۹۸

بلاتکلیفی کامل و نگرانی‌های عمیق

بنا بر گزارش‌های رسیده، تاکنون هیچ ارگان رسمی مسئولیت بازداشت این زوج را نپذیرفته است. خانواده می‌گویند در تماس با نهادهای امنیتی، هر بخش دیگری را مسئول معرفی می‌کند و هیچ پاسخی درباره دلایل بازداشت ارائه نمی‌شود.

منبع نزدیک به خانواده می‌گوید:
«این زوج نه حکم دارند، نه ملاقات، نه وکیل. خانواده نمی‌دانند زنده‌اند یا در چه وضعیتی هستند. پسرشان هم در شرایط بسیار سختی رها شده است.»

نقض حقوق بشر در پرونده کوروش زیاری و شعله شهیدی

ادامه بازداشت کوروش زیاری و شعله شهیدی، بی‌اطلاعی کامل از محل نگهداری، عدم اجازه تماس، محرومیت از وکیل و تحت‌فشار قرار گرفتن فرزند معلول و والدین سالخورده، مصادیق بارز نقض گسترده حقوق بشر و محدودسازی هدفمند شهروندان بهایی است.

مواد نقض‌شده حقوق بشر

• بازداشت خودسرانه — UDHR ماده 9 / ICCPR ماده 9
  دستگیری بدون ارائه حکم معتبر قضایی، عدم اطلاع‌رسانی درباره اتهامات و انتقال به مکان نامعلوم، نقض آشکار حق آزادی و امنیت شخصی است.
• محرومیت از دسترسی به وکیل — ICCPR ماده 14 بند 3
  جلوگیری از حق استفاده از وکیل در مراحل اولیه بازداشت، نقض صریح حق دادرسی عادلانه و حق دفاع است.
• قطع تماس و بی‌خبری خانواده — UDHR ماده 5 / ICCPR ماده 7
  قطع کامل حق ارتباط، بازداشت در مکان نامعلوم و اعمال فشار روانی علیه خانواده مصداق رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز است.
• فشار بر افراد آسیب‌پذیر خانواده — UDHR ماده 25
  رها شدن فرزند دارای معلولیت و والدین سالخورده بدون مراقبت، نقض حق برخورداری از حمایت و رفاه اجتماعی است.
• ممانعت از حضور در مراسم خاکسپاری خواهر — UDHR ماده 12 / ICCPR ماده 17
  دخالت خودسرانه در زندگی خصوصی و عاطفی زندانی و خانواده، نقض حق کرامت انسانی و حریم خصوصی است.
• تبعیض مذهبی علیه شهروندان بهایی — UDHR ماده 18 / ICCPR ماده 18
  بازداشت و فشار به دلیل باورهای مذهبی، نقض اصل آزادی دین، عقیده و وجدان است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک