افشای خودروهای امنیتی در زندان اوین؛ نقشی پنهان در سرکوب سیستماتیک زندانیان سیاسی؛ سری دوم

خودروهای متعلق به مأموران امنیتی در زندان اوین، ابزاری برای انتقال، فشار و سرکوب زندانیان سیاسی؛ اطلاعات منتشر شده از این خودروها می‌تواند مسیر پاسخگویی را هموارتر کند

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ –  کانون حقوق بشر ایران در روزهای اخیر، به اطلاعاتی درباره خودروهای امنیتی مورد استفاده در زندان اوین دست یافته که آنها را برای اطلاع عموم مردم  منتشر می‌کند. این خودروها، متعلق به مأموران امنیتی، بازجویان و نیروهای سرکوب‌گر، نه تنها برای انتقال زندانیان بلکه برای انجام عملیات‌های خاص امنیتی درون و بیرون از زندان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

خودروهای امنیتی؛ ابزار لجستیکی سرکوب در زندان اوین

زندان اوین یکی از اصلی‌ترین مراکز نگهداری زندانیان سیاسی و مخالفان حاکمیت در ایران است. در این بازداشتگاه، ساختار امنیتی به‌گونه‌ای طراحی شده که هر حرکتی از چشم مأموران پنهان نمی‌ماند. خودروهای امنیتی بخش جدایی‌ناپذیری از این ساختار هستند که اغلب در محوطه داخلی زندان پارک می‌شوند تا در دید عموم نباشند و تنها افراد دارای مجوز، مانند مأموران اطلاعاتی، به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

بر اساس گزارش منابع آگاه، این خودروها شامل خودروهای شخصی، ون‌های حمل زندانی، مینی‌بوس‌های مخصوص جابه‌جایی جمعی و حتی آمبولانس‌هایی هستند که گاهی برای پوشش‌دادن عملیات‌های امنیتی به کار گرفته می‌شوند.

کاربردهای اصلی خودروهای امنیتی در اوین

۱. انتقال زندانیان سیاسی: یکی از اصلی‌ترین کاربردهای این خودروها، جابه‌جایی زندانیان از بندهای انفرادی به اتاق‌های بازجویی یا انتقال به سایر مراکز بازداشت است. اغلب این جابه‌جایی‌ها بدون اطلاع خانواده‌ها و وکلای زندانی انجام می‌شود.

۲. حمل مأموران امنیتی: بازجویان، مأموران اطلاعاتی و نیروهای سرکوب مستقر در زندان اوین با این وسایل نقلیه بین بخش‌های مختلف زندان در رفت‌وآمد هستند. این ترددها، مخصوصاً در زمان شورش‌های احتمالی یا اعتراضات داخلی، شدت بیشتری می‌گیرد.

۳. عملیات‌های خاص و اضطراری: در مواقعی مانند شورش‌های داخل زندان اوین یا انتقال زندانیان به مکان‌های نامعلوم، خودروهای امنیتی نقش مهمی ایفا می‌کنند. طراحی خاص آن‌ها (همچون شیشه‌های دودی و پوشش‌های ویژه) به پنهان‌ماندن عملیات کمک می‌کند.

چرا افشای اطلاعات این خودروها اهمیت دارد؟

در نظام‌هایی که شفافیت وجود ندارد، افشای اطلاعات ظاهراً کوچک، می‌تواند کلید گشودن درهای پنهان سرکوب باشد. انتشار مشخصات این خودروها باعث:

کاهش مصونیت مأموران سرکوبگر می‌شود. در شرایطی که هویت بازجویان و مأموران امنیتی در سایه باقی می‌ماند، افشای اطلاعات وسایل نقلیه می‌تواند سطحی از پاسخگویی ایجاد کند.

ایجاد فشار بین‌المللی به حاکمیت برای اصلاح وضعیت زندانیان و نحوه رفتار با آن‌ها.

افزایش آگاهی عمومی از ابزارها و روش‌هایی که برای سرکوب استفاده می‌شود.

زندان اوین؛ قلب تپنده سرکوب امنیتی

زندان اوین طی سال‌های اخیر بارها مورد توجه نهادهای بین‌المللی و سازمان‌های حقوق بشری قرار گرفته است. گزارش‌هایی از شکنجه، نگهداری در سلول‌های انفرادی، فشارهای روانی و فیزیکی، محرومیت از درمان و تماس با خانواده، بخشی از موارد ثبت‌شده در پرونده این زندان است. خودروهای امنیتی به‌عنوان یکی از اجزای این سیستم سرکوب، نقشی کلیدی در اجرای این سیاست‌ها دارند.

نقض حقوق بشر بر اساس میثاق بین‌المللی

بر اساس ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، “هیچ‌کس نباید مورد شکنجه یا رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.” استفاده از خودروهای غیررسمی، جابه‌جایی مخفیانه زندانیان و استفاده از خودروهای ویژه برای پوشاندن رفتارهای امنیتی، نقض آشکار این اصل است. همچنین، ماده ۹ همین میثاق بر لزوم اطلاع‌رسانی به فرد بازداشت‌شده و خانواده‌اش تأکید می‌کند.

گامی دیگر در مستند‌سازی نقض حقوق بشر در ایران

افشای اطلاعات مربوط به خودروهای امنیتی زندان اوین، گامی مؤثر در مسیر مستندسازی نقض حقوق بشر در ایران است. این اقدام می‌تواند شبکه سرکوب را تحت فشار قرار دهد، مسئولان را به پاسخگویی وادارد و مانع از تداوم پنهان‌کاری سیستماتیک شود. انتشار این اطلاعات باید با هدف ایجاد شفافیت، حمایت از زندانیان و پایان‌دادن به ساختارهای سرکوبگر ادامه یابد.

واکنش فعالان حقوق بشر

سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی همواره نسبت به وضعیت زندان اوین و شرایط زندانیان سیاسی ابراز نگرانی کرده‌اند. انتشار این اطلاعات می‌تواند فرصتی برای اعمال فشار بیشتر بر حکومت ایران باشد تا شفافیت بیشتری در نحوه برخورد با زندانیان ایجاد شود.

برخی فعالان پیشنهاد کرده‌اند که جامعه جهانی از این اطلاعات برای پیگیری حقوقی مقاماتی که در سرکوب‌ها دست دارند، استفاده کند. این موضوع همچنین می‌تواند در روند مستندسازی جنایات حکومت ایران مفید باشد و در آینده به عنوان مدرک در پرونده‌های بین‌المللی مطرح شود.

افشاگری‌های بیشتر، نظارت بیشتر

حکومت ایران معمولاً در برابر چنین افشاگری‌هایی واکنش شدیدی نشان می‌دهد. در سال‌های گذشته، هرگونه اطلاعاتی که در مورد ساختارهای امنیتی یا شیوه‌های سرکوب منتشر شده، با تلاش‌های گسترده‌ای برای حذف آن از فضای عمومی مواجه شده است. این بار نیز، پیش‌بینی می‌شود که نیروهای امنیتی تلاش کنند تا جلوی انتشار اطلاعات بیشتر درباره خودروهای مورد استفاده در زندان اوین را بگیرند.

افشای اطلاعات مربوط به خودروهای امنیتی زندان اوین، گامی مهم در جهت شفاف‌سازی سازوکارهای سرکوب در ایران است. اگرچه این اطلاعات ممکن است به‌تنهایی باعث تغییرات بنیادین نشود، اما می‌تواند به‌عنوان بخشی از یک روند گسترده‌تر برای مستندسازی و پیگیری موارد نقض حقوق بشر در ایران مورد استفاده قرار گیرد.

در نهایت، این افشاگری نشان می‌دهد که حتی در شدیدترین ساختارهای امنیتی، اطلاعات و حقایق راه خود را به بیرون پیدا می‌کنند. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از افزایش شکاف در دستگاه امنیتی ایران و رشد مخالفت‌های داخلی باشد. اگر فشارهای بین‌المللی و داخلی بر حکومت ایران ادامه یابد، شاید روزی فرارسد که این سیستم امنیتی سرکوبگر دیگر نتواند به‌راحتی به نقض حقوق بشر ادامه دهد.

• افشای خودروهای امنیتی زندان اوین؛ مشخصات و ماموریت‌ها – کانون حقوق بشر ایران
• حمایت از وکلای در معرض خطر در ایران – ۱۰؛ محرومیت از درمان در زندان تا تهدید به ترور

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک